Ian McEwan over atheïsme
Geplaatst: vr feb 01, 2008 12:23 amNaar aanleiding van de verfilming van Ian McEwans boek Atonement interviewde Isaac Chotiner van de The New Republic Ian McEwan. In het interview spreekt McEwan onder andere over atheïsme. Hier een vertaling van deze passage.
Isaac Chotiner: "Ik las net een citaat van je. "Atheïsten hebben net zo goed een geweten, misschien wel sterker,dan mensen met diepe religieuze overtuigingen", en ik merkte onlangs dat je meer spreekt over atheïsme. Je schreef ook een essay als bijdrage aan een nieuw boek met de titel The Portable Atheist. Wat zijn je opvattingen over de New Atheists, die onlangs zoveel aandacht heeft gekregen en vorig jaar zoveel boeken heeft verkocht? Denk je dat het anders is dan het vroegere atheïsme?
McEwan: "Ik vind het eigenlijk ongelooflijk dat het New Atheism wordt genoemd. Er bestaat een hele lange traditie van vrijdenken, en de argumenten tegen godsdienst zijn eigenlijk steeds dezelfde. Maar wat er volgens mij is gebeurd, is dat er een groot aantal goede, uitgesproken boeken zijn geschreven, door mensen als Hitchens, Dawkins, Dennett, Sam Harris etc.
Wat zij tot hun eigen grote verrassing hebben ontdekt, is dat er in de Verenigde Staten, ook in het hele zuiden, enorm veel mensen zijn die net zo denken als zij. Ik denk niet dat deze mensen opeens door deze boeken zijn overgehaald - deze gevoelens leefden daar allang - maar ze hebben nooit een stem gehad, ze hadden niets om zich op te richten.
Toen Hitchens zijn boek door de Bible Belt verspreidde en in debat ging met baptistische dominees in kerken, trok dit een heel groot publiek, waarvan de meesten, schijnt het, sinds zij met hem hebben gesproken, zich eraan ergerden dat de plaats in de VS waar zij leefden Bible Belt werd genoemd. Ik denk dat er iets was dat nooit is meegeteld. Heel bemoedigend eigenlijk, gegeven het feit dat Amerika bedoeld was als een seculiere republiek met een sterke traditie in het hooghouden van de vrijheid van gedachte."
Isaac Chotiner: "Zie je godsdienst als onuitroeibaar, of denk je dat er een kans is om de ideeën van mensen over godsdienst te veranderen?"
McEwan: "Ik denk dat het onuitroeibaar is, en ik denk ook dat het een vreselijk idee is om het te onderdrukken. We hebben dat geprobeerd, en die tijd kreeg een plaats op de lijst van politieke onderdrukking. Het lijkt heel diep te zijn gezeteld in de menselijke natuur. Het lijkt deel uit te maken van alle culturen, dus ik verwacht niet dat het verdwijnt. En toch, tegelijkertijd, als het in de menselijke natuur zit ingebakken, waarom zijn er dan zoveel mensen die er niet in geloven? Ik denk dat het belangrijk is dat mensen zonder godsdienst of geloof zich uitspreken en duidelijk maken wat zij waardevol vinden.
De benaming 'atheïst' is een beetje een probleem. Niemand wil graag worden gedefinieerd volgens datgene waar hij niet in gelooft. We hebben nog geen naam bedacht, maar je kan van een baptistische dominee toch ook niet verwachten dat hij zichzelf een darwinist gaat noemen. Toch is het cruciaal dat mensen die geen geloof in een hemelgod en andere bovennatuurlijke overtuigingen aanhangen hun eigen waardenstelsel laten gelden, en hun liefde, de transcendentie die ze misschien ervaren bij het aanschouwen van een landschap of kunst of muziek of beeldende kunst, of wat dan ook. Aangezien ze niet in een hiernamaals geloven, hebben ze een sterkere binding met het leven zelf. De kleine vonk die we hebben wordt waardevoller als je de momenten van nu niet weg kan onderhandelen voor de eeuwigheid."
Isaac Chotiner: "Ik las net een citaat van je. "Atheïsten hebben net zo goed een geweten, misschien wel sterker,dan mensen met diepe religieuze overtuigingen", en ik merkte onlangs dat je meer spreekt over atheïsme. Je schreef ook een essay als bijdrage aan een nieuw boek met de titel The Portable Atheist. Wat zijn je opvattingen over de New Atheists, die onlangs zoveel aandacht heeft gekregen en vorig jaar zoveel boeken heeft verkocht? Denk je dat het anders is dan het vroegere atheïsme?
McEwan: "Ik vind het eigenlijk ongelooflijk dat het New Atheism wordt genoemd. Er bestaat een hele lange traditie van vrijdenken, en de argumenten tegen godsdienst zijn eigenlijk steeds dezelfde. Maar wat er volgens mij is gebeurd, is dat er een groot aantal goede, uitgesproken boeken zijn geschreven, door mensen als Hitchens, Dawkins, Dennett, Sam Harris etc.
Wat zij tot hun eigen grote verrassing hebben ontdekt, is dat er in de Verenigde Staten, ook in het hele zuiden, enorm veel mensen zijn die net zo denken als zij. Ik denk niet dat deze mensen opeens door deze boeken zijn overgehaald - deze gevoelens leefden daar allang - maar ze hebben nooit een stem gehad, ze hadden niets om zich op te richten.
Toen Hitchens zijn boek door de Bible Belt verspreidde en in debat ging met baptistische dominees in kerken, trok dit een heel groot publiek, waarvan de meesten, schijnt het, sinds zij met hem hebben gesproken, zich eraan ergerden dat de plaats in de VS waar zij leefden Bible Belt werd genoemd. Ik denk dat er iets was dat nooit is meegeteld. Heel bemoedigend eigenlijk, gegeven het feit dat Amerika bedoeld was als een seculiere republiek met een sterke traditie in het hooghouden van de vrijheid van gedachte."
Isaac Chotiner: "Zie je godsdienst als onuitroeibaar, of denk je dat er een kans is om de ideeën van mensen over godsdienst te veranderen?"
McEwan: "Ik denk dat het onuitroeibaar is, en ik denk ook dat het een vreselijk idee is om het te onderdrukken. We hebben dat geprobeerd, en die tijd kreeg een plaats op de lijst van politieke onderdrukking. Het lijkt heel diep te zijn gezeteld in de menselijke natuur. Het lijkt deel uit te maken van alle culturen, dus ik verwacht niet dat het verdwijnt. En toch, tegelijkertijd, als het in de menselijke natuur zit ingebakken, waarom zijn er dan zoveel mensen die er niet in geloven? Ik denk dat het belangrijk is dat mensen zonder godsdienst of geloof zich uitspreken en duidelijk maken wat zij waardevol vinden.
De benaming 'atheïst' is een beetje een probleem. Niemand wil graag worden gedefinieerd volgens datgene waar hij niet in gelooft. We hebben nog geen naam bedacht, maar je kan van een baptistische dominee toch ook niet verwachten dat hij zichzelf een darwinist gaat noemen. Toch is het cruciaal dat mensen die geen geloof in een hemelgod en andere bovennatuurlijke overtuigingen aanhangen hun eigen waardenstelsel laten gelden, en hun liefde, de transcendentie die ze misschien ervaren bij het aanschouwen van een landschap of kunst of muziek of beeldende kunst, of wat dan ook. Aangezien ze niet in een hiernamaals geloven, hebben ze een sterkere binding met het leven zelf. De kleine vonk die we hebben wordt waardevoller als je de momenten van nu niet weg kan onderhandelen voor de eeuwigheid."