atheisme.eu

Ik heb dit tekstje op meerdere websites en fora geplaatst, waaronder freethinker.nl

VERLICHTINGSHUMANISME.



Het humanisme in Nederland heeft mij lange tijd niet echt kunnen bekoren. Er werd naar mijn idee teveel gedweept met religie en spiritualiteit, men spaarde de kool en de geit in het islamdebat, en men was nalatig in het verdedigen van het verlichtingsdenken, dat al jaren door allerlei lieden wordt verketterd en aangevallen. Dit gebeurt nog steeds, maar er is een kentering gaande. Door een kennis werd ik gewezen op een weblog van humanisten en vrijdenkers die zich verzetten tegen deze halfzachte houding. Er worden kritische artikelen geschreven en er is een kort manifest opgesteld, waarin deze verlichtingshumanisten, zoals ze zichzelf noemen, hun ontevredenheid over het humanistische geluid in de samenleving hebben verwoord. Ik onderschrijf deze ontevredenheid volkomen.

'We zijn ontevreden omdat humanisten in de discussie over de relatie religie en Verlichting aan de zijlijn staan; ja-en-amen knikken als de seculiere samenleving weer eens onder vuur ligt; flirten met New-Age en andere vormen van spiritualiteit; afgeven op rationaliteit; rationele kritiek op en discussie over levensbeschouwingen en religies vermijden; graag de maatschappelijke dialoog willen begeleiden maar geen of nauwelijks standpunten innemen over islam, christendom, spiritualiteit, en de verkleining van de vrijheid van meningsuiting in Nederland; zich schamen voor het Verlichtingsdenken dat ten grondslag ligt aan zowel de mensenrechten en vrijheidsrechten als aan een samenleving vol compassie en empathie', aldus het manifest.

En de volgende woorden raken mij in mijn hart, want het beschrijft precies waarin het humanisme lange tijd heeft gefaald: 'Kortom, we zijn ontevreden omdat humanisten hun juwelen niet koesteren en niet volop in de etalage laten schitteren. Dat willen we veranderen. Tijd om de seculiere juwelen op te poetsen. Hoogste tijd voor een assertiever en geprofileerd SECULIER humanisme. Een humanisme dat weer trots op haar wortels is: de Verlichting.'

Zoals we wel vaker zien bij dit soort initiatieven, blijft het vaak bij mooie woorden en vlammende betogen, maar wordt er verder weinig tot niets mee gedaan. Op het betreffende weblog wordt nog niet erg veel gereageerd, en vooral het gebrek aan reacties bij dit korte manifest stemt enigszins tot treurnis (terwijl tóch een aantal coryfeeën hun naam eraan hebben verbonden). Vandaar een oproep aan iedereen die het seculiere humanisme een warm hart toedraagt, om deze verlichtingshumanisten een beetje aan te moedigen:

http://verlichtingshumanisten.web-log.n ... est_v.html

Vriendelijke groet.
Bron:

Hallo Devious,

Bedankt voor het attenderen op dit weblog, en op bovenstaand stuk. Ik ben het ermee eens dat humanisten zich op het moment niet erg profileren, althans, dat zij zich niet erg op de voorgrond weten te plaatsen. Het is goed te horen dat er nieuwe initiatieven zijn van mensen die iets willen toevoegen aan de openbare discussie.

Ik vraag me wel eens af of dit niet komt doordat humanisten geen gesponsorde beweging zijn die de een of andere financiële macht achter zich hebben die de propagandamachine draaiend houdt. In tegenstelling tot christendom en islam komt het meeste wat humanisten en vrijdenkers doen van individuen uit, die onbetaald in hun vrije tijd werken. Er zijn wel wat verenigingen, maar meer geld dan wat reguliere subsidie en contributie hebben ze niet.

Ik denk dat dat toch wel scheelt met het krijgen van aandacht. Behalve het ontbreken van geld is dus ook het individualisme in dit opzicht misschien een handicap. Het wil zeggen dat iedereen die het humanistisch gedachtegoed wil verspreiden hier zelf over moet nadenken en vanuit zijn eigen kennis en ervaring moet schrijven. Dat is heel wat zwaarder dan iedere keer weer de geijkte doctrine van de heilige boeken oplepelen, en verhalen te verspreiden die niet zijn gebaseerd op onderzoek en controle, maar op het herhalen van erkende onaantastbare waarheden die niet ter discussie worden gesteld.

Ik denk wel dat je dit laatste kan stimuleren, door zelf het voorbeeld te geven, zoveel mogelijk de openbaarheid op te zoeken en contacten met anderen te leggen.

Nog een reactie op deze zinsnede:

flirten met New-Age en andere vormen van spiritualiteit; afgeven op rationaliteit; rationele kritiek op en discussie over levensbeschouwingen en religies vermijden;

Veel humanisten zijn toch wel degelijk heel kritisch. Maar waarschijnlijk gaat het om een reëel probleem, dat is ontstaan doordat veel christenen zich bij het humanisme hebben aangesloten, die zo binnen het humanisme het idee hebben verspreid dat de religies in wezen goed en humanistisch zijn, en dat mensen godsdienst en spiritualiteit nodig hebben. In zo'n cultuur ligt godsdienstkritiek niet voor de hand.

Een kritische houding over de religie wekt altijd agressie op. Daar moet je juist als humanist niet voor opzij gaan. Als er iets wringt in de maatschappij, moet je kritisch zijn, ook als de oorzaak de religie is. Het is jammer voor al die christelijke humanisten die hiervoor overgevoelig zijn, maar als je uit misplaatst respect hiervoor de godsdienstkritiek ook binnen het humanisme taboe verklaart, zal het humanisme zo verwateren dat het zijn waarde verliest.

Els schreef: Ik vraag me wel eens af of dit niet komt doordat humanisten geen gesponsorde beweging zijn die de een of andere financiële macht achter zich hebben die de propagandamachine draaiend houdt.

Ik denk dat het wel zinnig is om de aandacht op verenigingen te vestigen als het Humanistisch Verbond, en de vrijdenkersvereniging 'de vrije gedachte'. In een tijd als deze, waarin allerlei religies zich opdringen, en er gemorreld wordt aan de vrijheid van meningsuiting en religiekritiek, is het belang van sterkere seculiere bewegingen noodzakelijk.

Het is jammer voor al die christelijke humanisten die hiervoor overgevoelig zijn, maar als je uit misplaatst respect hiervoor de godsdienstkritiek ook binnen het humanisme taboe verklaart, zal het humanisme zo verwateren dat het zijn waarde verliest.

Er is binnen het humanisme van oudsher een traditie van religiekritiek die er nooit om loog. Constandse of Domela Nieuwenhuis zijn goede voorbeelden. Deze 'roots' is men een beetje kwijtgeraakt, maar het komt weer terug.

Grtz.