Artikel uit de Washington Times, van Uwe Siemon-Netto.
Hierin wordt betoogd dat het atheisme 'als theoretische positie' in moeilijkheden is geraakt. Interessant om over in discussie te gaan, maar ik wou er ook een paar veelgemaakte redeneerfouten uithalen. Het is voor mij een mooie gelegenheid me te verdiepen in drogredeneringen. Ik kom er niet altijd uit. Ik plaats het toch maar, ter voorbereiding van een artikel over dit onderwerp.
Atheism's "future seems increasingly to lie in the private beliefs of individuals rather than in the great public domain it once regarded as its habitat," Mr. McGrath wrote in the U.S. magazine, Christianity Today.
'Seems' is natuurlijk niet echt een woord om iets mee te bewijzen. Het duidt op het gevoel van McGrath, en kan dus heel goed 'wishful thinking' betreffen. Ik kom er niet uit hoe je zo'n redeneertruc noemt.
Verder wordt atheisme een 'geloof' genoemd, zodat wat atheisten zeggen automatisch tot ongedefinieerd idee wordt gereduceerd. Had er gestaan 'atheïstische verklaringen van de natuurschijnselen', dan had McGraths gevoel een hele andere lading gekregen, en had hij moeten proberen die verklaringen volgens de 'atheistische' methode te weerleggen.
Vervolgens wordt gesteld dat atheisme leeft in 'individuen' in plaats van het 'publieke domein'. Dit is misschien meer een observatie dan een redeneerfout. Maar de term 'groot publiek domein' suggereert dat het publieke domein een grote eenheid is, en dat ideeën die daar leven breder worden gedragen. In werkelijkheid nemen individuen deel aan dit 'grote publieke domein'.
Dit is eigenlijk allemaal verwarrende retoriek. Ik weet niet hoe je dit moet benoemen.
Two developments are plaguing atheism these days. One is that it appears to be losing its scientific underpinnings.
'Appears' - wishful thinking weer.
Als iets geen 'scientific underpinnings' heeft, is het wel 'geloof'.
The other is the historical experience of hundreds of millions of people worldwide that atheists are in no position to claim the moral high ground.
Dit is een mooie omdraaiing van het oorspronkelijk argument: het zijn de gelovigen die claimen dat je religie nodig hebt om moreel hoogstaand te zijn: maar ondanks dat god de moraal zou hebben geschonken, is in naam en in opdracht van god onvoorstelbaar gemoord, gemarteld en geplunderd.
Atheisten ontmaskerden het idee dat het geloof nodig is om goed te zijn. Door te wijzen naar voorbeelden van inhumane atheisten, gaan de oogkleppen weer dicht voor het feit dat het zogenaamde epitoom van de goedheid duivelse karakteristieken heeft.
Atheisten beseffen dat hun ideeën menselijk en dus feilbaar zijn; daarom claimen zij geen morele perfectie.
Wat betreft de historical experience of hundreds of millions of people worldwide: ik heb het gevoel dat hier iets vreselijks wordt geïnsinueerd, maar ik weet niet wat. Ik weet wel dat hier een argumentum ad populum wordt opgevoerd, zonder te expliciteren wat die honderden miljoenen mensen wereldwijd hebben ervaren.
British philosopher Anthony Flew, once as hard-nosed a humanist as any, has turned his back on atheism, saying it is impossible for evolution to account for the fact that one single cell can carry more data than all the volumes of the Encyclopedia Britannica.
De positieverandering van één man wordt opgevoerd om het 'verval' mee te bewijzen.
Overigens is Flew nog steeds humanist. Flew wordt hier opgevoerd als autoriteitsargument (ad verecundiam) omdat hij een erkende wetenschapper is, maar de stelling die hij hier inneemt is die van een gevoel, vermoeden of onzekerheid, dus juist niet wetenschappelijk.
the fact that one single cell can carry more data than all the volumes of the Encyclopedia Britannica:
Dit is geen 'fact', maar een voorstelling die volgt uit het denken in analogieën. Een cel bevat hele andere informatie dan een encyclopedie, en slaat de informatie ook anders op. Wie weet heeft Flew zichzelf wel laten misleiden door zo'n analoge voorstelling erbij te betrekken.
Als godsbewijs is dit overigens een voorbeeld van hoe de goden verschijnen in de gaten van de kennis. Flew dichtte zichzelf misschien zo'n grote kennis toe, dat hij op het idee kwam dat als hij het niet begreep, er dan waarschijnlijk toch een god was, waardoor het opeens wel mogelijk was dat een cel meer informatie op kan slaan dan alle delen van de EB bij elkaar. Daarmee dus de vraagstelling verplaatsend naar: hoe doet die god dat dan?
Zeker is dat de schrijvers van dit artikel geen notie hebben van het probleem waar Flew mee worstelde, zij missen de specifieke kennis over zijn complexe vakgebied. Zij zien de 'afvalligheid' van Flew als ondersteuning van hun positie. Maar in werkelijkheid is het niets meer dan een psychisch gevoel van geruststelling. Voor de feitelijkheid van de argumentatie maakt de positieverandering van Flew niets uit. Als argument zou het hooguit gaan om een beroep op de meerderheid ('steeds meer wetenschappers verlaten hun atheistische positie').
A few years ago, European scientists snickered when studies in the United States — for example, at Harvard and Duke universities — showed a correlation between faith, prayer and recovery from illness.
Een voorbeeld van het selectief uitzoeken van onderzoeksresultaten die het 'gevoel' versterken dat het geloof over een echte god gaat. Nergens hebben de wetenschappers overigens gezegd dat hiermee het bestaan van een god bewezen is.
Hoewel dit een veel voorkomende drogreden is, kan ik er eigenlijk geen naam voor vinden. Is er een naam voor het selectief uitzoeken van feiten die goed passen bij de stelling, en het weglaten van feiten die het tegendeel aantonen?
With Stalin and Madalyn Murray O'Hair, atheism seems to have ended up mimicking the vices of the Spanish Inquisition and the worst televangelists, respectively,"
Het verschil is natuurlijk dat Stalin algemeen wordt veroordeeld, terwijl god nog steeds wordt geprezen, ondanks de massamoorden en genocides die op zijn naam staan. Een klassiek tu quoque uit naam van god dus, dat de aandacht afleidt van de misdaden van de 'moreel perfecte' god en zijn geloof, door de aandacht te vestigen op zijn soulmate Stalin.
Het erbij slepen van Stalin om het morele onvermogen van het atheisme aan te tonen, duidt volgens mij trouwens op een tekort aan bewijskracht tegen het atheïsme als geldige bron van ideeën.
De verwijzing naar Madalyn Murray O'Hair is natuurlijk impliciet ad hominem: het karakter van de vrouw erbij halen en daarmee af te leiden van haar ideeën.
Ook wordt hier gegeneraliseerd: enkele personen moeten het ethisch falen van een hele, complexe en gevarieerde beweging bewijzen.
Atheisme wordt dus onderuit gehaald door moreel zwakke figuren als Stalin en O'Hair op te voeren. Maar het atheisme maakt zo'n claim helemaal niet. De schrijvers zuigen een premisse uit hun duim, en die ontmantelen ze vervolgens (in dit geval via tu quoque, ad homimen en generalisatie). Het uitgaan van een foute aanname als premisse is een bekende argumentatiefout, ik weet niet of deze een naam heeft.
The Rev. Paul M. Zulehner, dean of Vienna University's divinity school and one of the world's most distinguished sociologists of religion, said atheists in Europe have become "an infinitesimally small group."
"There are not enough of them to be used for sociological research," he said.
Dat strookt toch niet met wat iemand mij onlangs vertelde: in haar klas werd gevraagd wie er gelovig was - en niemand stak zijn vinger op.
Ik vraag me trouwens af hoe wordt gemeten hoeveel atheisten er zijn. Mij heeft nooit iemand wat gevraagd.
In elk geval is het 'ontkennen' of negeren van het bestaan van het atheisme een bekende strategie, misschien om het in zijn bestaan bedreigde geloof magisch te beschermen. Het consequente ontkennen is een bekende retorische truc: het herhalen van een leugen, net zolang tot iedereen gelooft dat het waar is.
"The rise of all sorts of paganism is creating a false spirituality that proves to be a more dangerous rival to the Christian faith than atheism," he said.
'Valse spiritualiteit': wel de splinter in het oog van een ander waarnemen, maar niet de balk in het eigen oog. Ofwel: een ander kritisch beoordelen, zonder jezelf aan dezelfde kritiek bloot te stellen. Of ook: je eigen fouten projecteren op anderen. Ook een 'tu quoque', eigenlijk.
"Christianity alone affirms that truth and God's dependability are inseparable properties to which freedom is linked."
'Scientific underpinning' is kennelijk niet meer nodig. Dit is gewoon een ordinaire cirkelredenering. 'Waarheid en de betrouwbaarheid van god' is gewoon de invulling van het geloof dat zijn eigen waarheid bevestigt.
