Goede vragen, Sofie. Goed om dit eens op een rijtje te zetten.
Het woord 'atheisme' doet tegenwoordig denken aan een stroming met volgelingen, maar het is meer een algemeen woorrd voor alle mensen en visies die niet uitgaan van het bestaan van goden. Dit ongeloof is het enige bindende element voor zowel mensen als ideeën zonder god. De diversiteit binnen het atheïsme is natuurlijk heel groot.
Atheisme is van oorsprong alleen maar een scheldwoord dat gelovigen toepasten op mensen die hún god afwezen. De Grieken noemden je een atheist als je niet de juiste Griekse goden vereerde. Christenen werden aanvankelijk atheisten genoemd omdat ze andere goden afwezen. Moslims noemen iedereen ongelovige die geen moslim is.
In die zin is 'atheist' gewoon een negatieve kwalificatie die de ongelovigen wordt gegeven door de gelovigen, zonder oog te hebben voor hun werkelijke opvattingen.
Ik gebruik daarom het woord atheisme liever in de uitgebreide zin dat elke ideologie, visie, wereldbeeld of levensopvatting die niet uitgaat van goden, maar van mensen en de wereld zoals, atheïstisch is. Het wetenschappelijke systeem, de evolutieleer, humanistische wereldbeelden, socialisme of liberalisme, economische theorieën, de 'verzorgingsstaat', vele verenigingen en organisaties die mensen met een specifiek belang of bezigheid binden, al die dingen gaan niet uit van goden en zijn dus atheïstisch.
Het is dus niet zo dat die mensen zelf een soort sektarisch brandmerk dragen, het is gewoon het stempel dat zo'n levenshouding krijgt vanuit het geloof.
En eigenlijk zou ik daar ook nog deze aan willen toevoegen: op welke gronden ben je atheïst geworden?
Strikt genomen geloofde ik nooit in goden, maar ik stond daar verder niet bij stil, ik hield mij bezig met het leven, niet met 'niet geloven in goden'.
Sinds het oprukkende fundamentalisme en religieuze geweld, dat samenvalt met een aanval op de seculiere maatschappij en niet-religieuzen, heb ik besloten om mezelf expliciet atheist te gaan noemen en te proberen me te mengen in het openbare debat over religie en atheistische visies.
De moord op Theo van Gogh was voor mij de druppel om een atheistische domeinnaam te gaan registreren en de handschoen op te nemen. Ik wil niet woordeloos toezien hoe onze seculiere maatschappij en mensenrechten door een leugenachtige, agressieve lastercampagne worden afgebroken omwille van heilige waandenkbeelden die dienen om mensen te onderwerpen en kritiek te smoren.
Is atheisme soms ontstaan vanuit weerzin tegen de bestaande godsdiensten? Niet per se, lijkt me, want anders zou ik ook een atheist zijn, en dat ben ik niet.
Het is niet jouw keuze om een atheist te zijn. Het woord komt niet van mensen die níet tot een sekte behoren, maar het is een scheldwoord afkomstig van groepen die hun een gesloten religie willen beschermen.
Anderzijds is de atheistische maatschappij (zonder zich zo te noemen) wel degelijk ontstaan uit verzet tegen de religieuze dwang. Door deze dwang werd de rede en de individuele vrijheid onderdrukt.
Een hele belangrijke basis voor het moderne westen was Spinoza, die zich verzette tegen de waanideeën en onderdrukkingsleer van het jodendom en christendom. Om die reden werd hij verbannen uit het jodendom en werd zijn werk verboden.
Hij was niet de enige, vele vrijdenkers legden zich niet neer bij de intimiidatie en het geweld, anders had dit verzet nooit poot aan de grond gekregen. Veel mensen zijn om deze reden vermoord, verbannen, verguisd door laster en doodgezwegen.
Deze lezing over Spinoza laat iets zien over die geschiedenis van het atheistisch wereldbeeld.
http://www.atheisme.eu/nl/entry/4/jonat ... erlichtingHet enige wat me wel opvalt is dat atheisten hun niet-geloof even hard verdedigen als de gelovigen hun wel-geloof.
Dat is grappig, gisteren zei ik tegen iemand dat ik een website heb over atheisme, en hij noemde mij direct een fundamentalist. Dat is precies het conflict waar je als atheist mee te maken hebt. Een religieuze fundamentalist is iemand die de vrije rede en de vrije kritiek onderdrukt, wiens wetten dienen om te onderwerpen en te discrimineren, en die 'afvalligheid' en 'blasfemie' strafbaar stellen. De sociale controle is enorm. Al die onderdrukking dient om het geloof in stand te houden en te beschermen tegen het doorprikken van de leugen.
Een atheist is een fundamentalist als hij een vrije discussie wil over de maatschappij, hierbij de vrije keuze van mensen vooropstelt, het belang en welzijn van zowel individuen als de maatschappij tracht te respecteren, vraagt om dingen te onderzoeken en irrationaliteit tegen te gaan, en probeert uit te leggen waarom discriminatie en onderdrukking niet gunstig zijn voor ons welzijn en voor onze vooruitgang.
Als je als atheist de discussie aangaat, krijg je gewoonlijk met zoveel agressie en woede te maken, dat je plezier er als snel vanaf gaat. Er wordt niet op je argumenten ingegaan, er wordt je gewoon verteld dat je een nazi of een hater bent. Dus kruipen de meesten maar weer in hun schulp, met als gevolg dat er geen duidelijke ideologieën meer zijn die ronduit aangeven dat ze zijn gebaseerd op humanistische en materialistische waarden.
Ideologisch denken in het algemeen wordt tegenwoordig al gelijkgesteld met totalitaire opvattingen, fascisme en bemoeizucht die gelijkstaat met het inperken van vrijheden. Als gevolg kun je moeilijk meer een positief debat voeren, en wordt dit overgelaten aan de werkelijke fundamentalisten, die geen leugens en agressie schuwen.
En zeg nu zelf, maakt dit atheisme in feite niet óók tot een soort geloof?
Nee dus. Ideologisch denken en ideologische debatten zijn nodig om de maatschappij te kunnen doorgronden. Een geloof is een stelsel van aannames, wetten en levensopvattingen die alle als goddelijk worden beschouwd en daarom boven de kritiek worden verheven. Geloof gaat uit van onaantastbare dogma's. Waar het geloof heerst, is geen vrije kritiek meer mogelijk.
Atheistische visies komen niet van heilige goden, maar van mensen, en zijn dus altijd vrij voor discussie en kritiek, waardoor ze zich kunnen verbeteren en aanpassen aan nieuwe behoeftes.
Het is in ieder geval net zo onverdedigbaar als een wel-geloof, want het al dan niet bestaan van een opperwezen kan vooralsnog op geen enkele manier afdoende bewezen worden, en dus blijft iedere mening daarover puur natte-vingerwerk.
'Net zo onverdigbaar' zou ik niet willen zeggen. De wetenschap heeft al zowat voor het hele bestaan bewijzen geleverd dat de natuur het afkan zonder goden, terwijl de religie nog niet één enkel klein bewijsje heeft geleverd voor enige inmening van goden op welk gebied dan ook. De stand is toch wel 99,9999 % tegen 0 %. Het geloof is inmiddels volledig gebaseerd op het kleine gaatje van 0,0001 % dat de wetenschap heeft opengelaten. Dit is toch niet echt een gelijke stand.
Om iets te kunnen bewijzen moet je eerst met een geldige hypothese of een geldige definitie komen. 'God' is niet meer dan een woord van drie letters. Je maakt wel een een hele grote aanspraak als je claimt dat een woord van drie letters de wereld schiep en de mens maakte van klei door daar leven in te blazen.
Alleen al op grond hiervan kun je aannemen dat 'god' onzin is.
Religieuzen roepen altijd dat de wetenschap niet kan bewijzen dat god niet bestaat, maar de werkelijkheid is dat zíj komen met een ongedefinieerd onzinnig concept, en dan aan wetenschappers vragen om de wetenschappelijke hypothese op te stellen en te onderzoeken. Maar is het nou echt reëel om te verwachten dat een wetenschapper een hypothese en een onderzoeksmethode opstelt om te bewijzen dat het mogelijk is dat iemand blaast in klei en zo een levend, volwassen mens produceert?
Laat gelovigen eerst zeggen wat god is, een deugdellijke hypothese opstellen en met een reeks mogelijke proeven om te testen of hun hypothese klopt... en ik geef op een briefje dat zij nooit een aannemelijke hypothese kunnen bedenken, dus dan is er ook niks te bewijzen.
Intussen heeft de wetenschap al eeuwen lang bewijzen geleverd dat de natuur helemaal geen goddelijk ingrijpen nodig heeft om te ontstaan en te ontwikkelen. Daarom spreken we ook allang van de 'god van de gaten'... het geloof kruipt in de kleine plekjes die over zijn gebleven omdat de wetenschap daar nog geen antwoorden heeft kunnen vinden. De onzin die in de bijbel staat is allang weerlegd. De natuurrampen zijn niet veroorzaakt door de goden maar worden veroorzaakt door het klimaat of door platentectoniek en de dunne aardkorst die niet overal het binnenste van de aarde kan tegenhouden, de regenboog is geen verbond van god maar een optisch verschijnsel, ziektes zijn geen straffen van god maar worden veroorzaakt door micro-organismes of ondervoeding, de stem van god is eveneens een gevolg van een verstoring in de hersens, mensen varen niet met paard en wagen ter hemel, god heeft geen 'nacht' en 'dag' geschapen, deze zijn gewoon het gevolg van de draaiing van de aarde, en ga maar door. Allemaal wetenschappelijk aangetoond.
De bijbel is al zo grondig weerlegd dat wie nu nog zegt dat 'de wetenschap niet kan bewijzen dat god niet bestaat' dit doet met zijn laatste adem, en hooguit wordt getergd door verlatingsangst. Laat los, trek je luier uit en ga op eigen benen staan, zou ik zeggen. Word volwassen en neem verantwoordelijkheid voor je eigen leven, de tijd voor het ingebeelde kindervriendje is over. Durf te leven.
God is geen redelijk concept. Je weerlegt het dus niet door middel van een wetenschappelijke proefopstelling, maar gewoon door het naar het land der fabelen te verwijzen.
Eigenlijk zou het atheisten totaal koud moeten laten wat de rest van de wereld denkt, want als er geen God is, is er immers ook niets om je over op te winden, dus waarom zou je daar dan nog discussies over aangaan, over dat 'niets'?
Ik wil hier nog een keer het lot van Theo van Gogh en Spinoza noemen.
Dus wat is dan eigenlijk het verschil met de 'zendingsdrang' die gelovigen bezielt?
Het verschil is dat ik (voor anderen kan ik moeilijk spreken) me wil uitspreken tegen discriminatie, tegen indoctrinerend sektarisme dat mensen verbiedt om zich heen te kijken en contact met andersdenkenden te leggen, tegen de onderdrukking van het vrije woord, tegen vrij wetenschappelijk onderzoek, tegen het gezonde verstand.
De discussie die ik als atheïst wil aanzwengelen is niet gericht op een dergelijke totalitaire onderdrukking, maar juist op het verdedigen van mensenrechten voor iedereen en vrije discussie over álle opvattingen, ook religieuze.