Tokomak schreef: Dit komt, mijns inziens, mede omdat het christelijk geloof dan een warm en behaaglijk gevoel geeft.
Inderdaad. Die warmte hoort denk ik ook bij de technieken om mensen aan religies te binden. Het is ook een middel om mensen bij sektes te introduceren. Het gebeurt door het gebruik van prettige woorden en het collectivisme te benadrukken. Maar religies hebben het nadeel dat ze zich vaak beroepen om mooie dingen, maar ze keren de betekenis ervan om. Religies spreken altijd over liefde, vrede, barmhartigheid etc., zaken die ons aanspreken, maar eigenlijk hebben ze in de religies een invulling die niet is wat je zou verwachten. Dat komt volgens mij doordat religies parasiteren op menselijke behoeftes. Ze beloven waar we behoefte aan hebben, maar als iemand hierdoor wordt overgehaald, wordt hij het slachtoffer van parasitisme.
Dus als je je losmaakt van een religie beland je inderdaad in een leegte. Je moet niet alleen je vriendenkring opnieuw opbouwen, maar ook jezelf opnieuw invullen.
Het lijkt veel op hoe oplichters werken, of charmeurs en verleiders of femme fatales of zo, die je eerst een goed gevoel geven maar je vervolgens gebruiken en leegzuigen.
Religies bieden wel structuren die mensen binden in een collectief en regels geven, zodat je niet snel alleen bent. Dat is zeker een voordeel, maar het is ook zo dat religies alle andere structuren hebben verwoest, zodat er niets voor je over is als je uit een religie wil stappen. Het vinden van een nieuwe structuur komt helemaal aan op je eigen initiatief.
Misschien signaleer jij hetzelfde probleem met individualisme als ik: ik ben namelijk ook voorstander van individualisme, maar het is wel een probleem als er geen structuren bestaan waar je als individu bijhoort. De kerk heeft veel geld voor het onderhouden van hun structuren, maar er is geen organisatie die collectieve stucturen onderhoudt voor mensen die niet tot een sekte behoren. Er is geen structurele binding.
Een ander voorbeeld, ik herinnerde me vanmiddag hoe kinderen in Israël worden opgevoed met haat jegens Palestijnen, hun ouders werpen dat in hun schoot. Van Palestijnse kant is dat overigens niet anders. De ouders zijn dus grotendeels verantwoordelijk voor het in stand houden van de haat. En volgensmij weten grote delen van de bevolking niet waarom, maar alleen dát ze elkaar haten (dat is ff een aanname, maar het zou me weinig verbazen). In feite is dit een beetje hetzelfde als bovengenoemd voorbeeld. Met de opvoeding beïnvloed je het kind heel erg, en leg je in feite de structuur van hun persoonlijkheid vast.
Het is hoe dan ook zo, dat deze haat bestaat uit onwetendheid, onvolledigheid en angst.
Precies, daarom klopt het ook niet met die warmte, vrede en religieuze structuren. De geborgenheid is voor een groot deel gebaseerd op de angst voor de buitenwereld en de vijandschap van de anderen. Die problemen in het Midden-Oosten zijn al in de religie ingebakken. Hoe moet je eraan ontsnappen als je opgroeit in een theocratie?
Het probleem hoort bij gesloten culturen die geen andere denkbeelden toelaten en denken in termen van 'zij' en 'wij', waarbij 'zij' altijd worden gedemoniseerd. In het moderne denken worden mensen minder in hokjes gedeeld en liggen de grenzen tussen de groepen niet vast. Mensen kunnen vrij bewegen, andere opvattingen krijgen en zich met andere groepen bevinden. Je hoort ook bij meerdere groepen. Open culturen zijn veel minder vatbaar voor conflicten omdat je geen duidelijke scheidslijnen kan maken tussen groepen, dus het denken in wij versus zij functioneert niet goed.
Ik vind het altijd opmerkelijk hoe mensen die niet tot een gesloten groep behoren door gesloten systemen altijd worden gestigmatiseerd op basis van het feit dat ze níet behoren tot een groep. Dus als je niet kan worden weggezet als 'de joden', 'de Nederlanders', 'de linksen', dan word je wel 'de ongelovigen' genoemd, op basis van het ontbreken van collectivistische verbondenheid. Zo word je toch slachtoffer van dit schematische denken.
Het is denk ik wel belangrijk om je hiervan bewust te zijn, want voor je het weet laat je je meeslepen in het conflictdenken, zonder erbij stil te staan dat je helemaal niet denkt in 'goeden' en 'kwaden', de groepsleden en de rest. Dat hebben wij dus niet, wij lopen dwars door de grenzen heen. Het probleem is dat sektaristen een barrière opwerpen die ze belet om hun groep te verlaten.