Hallo Ton, goede vragen werp je op. Ik stel eigenlijk veel dezelfde vragen, maar kan niet zeggen dat ik ze weet te beantwoorden. Vaak herken ik wel mechanismes, maar je kan er weinig tegen doen, omdat je moeilijk een tendens kan keren.
Er zit niks anders op dan toch maar te proberen iets bij te dragen aan de bewustwording, en te proberen te achterhalen wat er misgaat en waardoor.
Ik denk dat religie in elk geval slecht is, en altijd leidt tot een neergaande spiraal. Het atheïsme heeft voordelen, maar je moet altijd waken voor nieuwe vormen van manipulatie of uitbuiting. En op mijn meest pessimistische momenten denk ik eigenlijk dat we niet meer zijn dan pratende apen met een air. We denken dat we intelligent zijn dankzij onze taal, maar eigenlijk is de taal juist het medium waardoor bedrog (en ook zelfbedrog) wordt geperfectioneerd. Kijk wat we allemaal tot stand weten te brengen, maar het lijkt alsof alles ons verder leidt in de richting van onze ondergang. Het leidt allemaal tot een grotere bevolkingsexplosie, tot meer consumptie en uitputting van het milieu en tot meer botsingen tussen groepen mensen die elkaar onvermijdelijk tegenkomen. Dan denk: wat helpt het überhaupt wat we allemaal weten, want die tendenzen kun je toch niet tegenhouden, en een kind snapt waar het naartoe gaat.
Maar ja, ik hoop toch de wereld te verbeteren. Ik ben geloof ik ook een idealist, met een pessimistische inslag.

Het wegnemen van religie laat dus een gat achter wat te groot is voor enkel atheïsme om te vullen. Je zult er dus een levensbeschouwing om heen moeten bouwen, normen waarden etc etc. Eigenlijk zaken die religies al hebben maar dan zonder het geloof in een hogere macht?
Dat is ook mijn mening. Het is wel leuk om de religie te verdrijven, maar religie heeft duizenden jaren de samenlevingen en de geesten van de mensen beheerst. Zonder religie moeten we het als het ware het wiel opnieuw uitvinden. En opnieuw is misschien nog het verkeerde woord: mischien moet we het voor het eerst uitvinden. De structuren van religie staan me niet aan, maar als je de religie weghaalt, zijn er géén structuren meer, dus je moet iets nieuws verzinnen, voor we automatisch weer teruggaan naar af.
Michel Onfray schreef zijn boek Atheologie over dat thema. Ik vond het wel interessant, hij bedacht een systeem om de wereld opnieuw in te vullen, waarbij de wetenschap en kritiek moet worden ingezet om een maatschappij zonder god te laten functioneren, voor het gat weer wordt gevuld met nieuwe zoekers naar macht. Maar ja... we zullen toch wel hard aan de slag moeten dan..