Democratie is alweer zo'n woord dat iedereen op zijn eigen manier kan invullen. Het moet blijkbaar voor gebruik worden gedefinieerd. Iedereen schijnt het er roerend over eens te zijn dat de democratie erg goed is, maar ik vraag me steeds vaker af wat mensen tegenwoordig onder 'democratie' verstaan. Het begint een beetje te lijken op een instrument waarmee de meerderheid zijn wil oplegt aan de minderheid. Hebben wij het recht met z'n allen te stemmen over hoe een ander zijn leven moet inrichten? In hoeverre kun je grenzen opleggen aan anderen en heb je het recht je eigen grenzen te beschermen? Leven wij eigenlijk nog wel in een democratie, of wordt die langzaamaan ontmanteld?
''Democracy is the worst form of government except for all those others that have been tried.'' (Democratie is de slechtste regeringsvorm, op alle andere methoden die al geprobeerd zijn na). - Winston Churchill
Democratie houdt voor mij NIET in dat de meerderheid beslist maar dat er ook rechten worden verleend aan minderheden en deze goed worden beschermd.
De meerderheid beslist is ook niet wat ik me er bij voorstel.
In Nederland hebben we overigens niet een democratie maar een constitutionele monarchie. Een democratie is een ideaal dat nergens echt bestaat. Een aardig artikel over wat er mis is met de amerikaanse democratie vond ik vandaag hier op rationallyspeaking.blogspot.com.
Een redelijke beschrijving van de zaken aangaande de definitie is in Wikipedia te vinden.
Het probleem is niet wat we onder democratie moeten verstaan, maar hoe je er in de praktijk mee om kan gaan. Theoretische opvattingen bieden weinig houvast, omdat de werkelijkheid zo weerbarstig is. Bv. de meerderheid beslist, maar dient rekening te houden met minderheden. Wanneer gebeurt dat laatste in voldoende mate? In hoeverre heeft men zeggenschap als je een stelsel hebt van democratische vertegenwoordiging? Heeft een gekozene een mandaat om zelfstandig te beslissen? De lijst is eindeloos en op elke vraag is geen kort antwoord mogelijk. Het is een voortdurende ontwikkeling ondanks eeuwen ervaring.
Aron schreef:Democratie houdt voor mij NIET in dat de meerderheid beslist maar dat er ook rechten worden verleend aan minderheden en deze goed worden beschermd.
Ja, dat lijkt mij ook. Ik irriteer me dan ook aan al die verboden en verplichtingen die in naam van onze veiligheid worden opgelegd. Ook het teloorgaan van onze privacy past in die tendens. Onze overheid lijdt aan een verregaande controledrang die meer op een neurotische stoornis begint te lijken. En dan de manier waarop de EU wordt opgedrongen, ondemocratischer kan het niet, en de gevolgen zijn er ook naar. Je kan als burger van een land niet eens meer zinvol stemmen, want de EU bepaalt hoe de zaken verlopen.
Paars Konijn schreef:Een aardig artikel over wat er mis is met de amerikaanse democratie vond ik vandaag hier op rationallyspeaking.blogspot.com
Inderdaad Paars Konijn. Dit is wel toegespitst op de Amerikaanse situatie, maar het is wel interessant om het vergelijken met de EU, want daar werken veel dingen juist andersom, maar hier werkt het evengoed niet. De schrijver ergert zich er bijvoorbeeld aan dat iedere staat evenveel senators mag leveren, ongeacht het inwoneraantal. Maar het is te vergelijken met het parlement van de EU. De grotere staten leveren meer parlementsleden, met alle gevolgen voor de democratie van dien. Het is een enorme machtsstrijd, waar de burgers in hun eigen landen niet bij gebaat zijn.
Het lobbyprobleem geldt hier toch ook. Machtige organisaties plukken de vruchten van de democratie met behulp van bepaalde mechanismes, die gewoon legaal zijn. Het is eigenlijk het oude liedje: iedere keer proberen mensen na te denken over een goed functionerend systeem waar alle burgers in kunnen functioneren, maar een bepaalde club weet het iedere keer naar eigen hand te zetten, werkt zich naar de top, holt het systeem uit en reorganiseert de maatschappij weer tot een piramidale vorm.
Ben Zeeland schreef:Het probleem is niet wat we onder democratie moeten verstaan, maar hoe je er in de praktijk mee om kan gaan. Theoretische opvattingen bieden weinig houvast, omdat de werkelijkheid zo weerbarstig is.
Ik denk inderdaad dat de theorie op zich niet het belangrijkste probleem is. De werkelijkheid is wel weerbarstig, maar ik denk toch ook wel dat je wetmatigheden kan bespeuren. Het is misschien zinvol om die te analyseren en daar beperkingen op te leggen. Onder het totalitaire communistische systeem ging veel mis, maar het lijkt er niet op dat het tegengestelde systeem, kapitalisme en vrije markt, dus de oplossing is. In derdewereldlanden brengt het veel ellende, en ook hier leidt het tot een neergaande spiraal.
Het lijkt een patroon te zijn dat er altijd groepen de wetten naar hun eigen hand zetten en zichzelf onevenredig veel macht en kapitaal toeëigenen. Een oplossing hiervoor is misschien privilegevorming en te grote macht- en inkomensverschillen te voorkomen. Daar moet je natuurlijk wel op tijd mee zijn, anders gaat er weer een oorlog of revolutie overheen voor de orde kan worden hersteld.
Heeft een gekozene een mandaat om zelfstandig te beslissen?
Het lijkt mij dat een gekozene ook een volksvertenwoordiger is, die een bepaalde achterban vertegenwoordigt. Het lijkt mij dan op zijn minst dat dat in zijn besluitvorming tot uiting moet komen, en dat hij anders ter verantwoording moet kunnen worden geroepen.
Dit is een van de irritantste tendenzen van onze regeringen. Nu hebben we drie partijen die alledrie in hun kiesprogramma hadden staan dat ze de AOW-leeftijd niet zouden aantasten, maar ze beriepen zich op een crisis om hem toch aan te passen. Deze truc is al te belegen om geloofwaardig te zijn, en je kan er misbruik van de democratie in zien. Een Shell-bestuurder die arbeiders vertegenwoordigt zou eigenlijk niet moeten kunnen.
Ja, de elite zal altijd proberen zijn macht proberen vast te houden en zelfs te vergroten, ten koste van de economie, de burger of zelfs het land (zie IJsland, Amerika etc.)
Aron schreef:Ja, de elite zal altijd proberen zijn macht proberen vast te houden en zelfs te vergroten, ten koste van de economie, de burger of zelfs het land (zie IJsland, Amerika etc.)
Exact, je hoort zo vaak ook van complottheorieën over de presideerde elites en dergelijke, terwijl het al zo duidelijk is dat de elites reeds sinds eeuwen onze maatschappij in keiharde greep houden, hoe hoger men komt hoe corrupter het is.
Els schreef:Het lijkt een patroon te zijn dat er altijd groepen de wetten naar hun eigen hand zetten en zichzelf onevenredig veel macht en kapitaal toeëigenen.
Als die groepen dat doen wordt dat toch, in een democratie, mogelijk gemaakt doordat gekozenen dat toelaten? En dat kiezers stemmen op degen die dat weer .... etc.
Het lijkt mij dat een gekozene ook een volksvertegenwoordiger is, die een bepaalde achterban vertegenwoordigt. Het lijkt mij dan op zijn minst dat dat in zijn besluitvorming tot uiting moet komen, en dat hij anders ter verantwoording moet kunnen worden geroepen.
Degenen die op zo iemand hebben gestemd kunnen een volgende keer hun stemgedrag aanpassen. In een partijdemocratie kijkt bovendien de betreffende partij of die gekozene zich volgens het programma gedraagt. Als die partij dat niet doet kan de kiezer de volgende keer ....etc.
Dit is een van de irritantste tendenzen van onze regeringen. Nu hebben we drie partijen die alledrie in hun kiesprogramma hadden staan dat ze de AOW-leeftijd niet zouden aantasten, maar ze beriepen zich op een crisis om hem toch aan te passen. Deze truc is al te belegen om geloofwaardig te zijn, en je kan er misbruik van de democratie in zien. Een Shell-bestuurder die arbeiders vertegenwoordigt zou eigenlijk niet moeten kunnen.
Ik denk dat dit niet conform de werkelijkheid is. Maar alla, het gaat om je principiele kwestie: moet een partij zich strict aan zijn programma houden? Ik kan me voorstellen dat omstandigheden nopen tot aangepast handelen. Is dat misbruik of flexibiliteit? De kiezer mag daar zelf over oordelen. Overigens, die meneer Bos is gevraagd om partijleider van de PvdA te worden en toen was zijn achtergrond niet geheim. De partijleden en de kiezers hebben dat niet veroordeeld, democratie, toch?
Els schreef:Het lijkt een patroon te zijn dat er altijd groepen de wetten naar hun eigen hand zetten en zichzelf onevenredig veel macht en kapitaal toeëigenen.
Als die groepen dat doen wordt dat toch, in een democratie, mogelijk gemaakt doordat gekozenen dat toelaten? En dat kiezers stemmen op degen die dat weer .... etc.
Het lijkt mij dat een gekozene ook een volksvertegenwoordiger is, die een bepaalde achterban vertegenwoordigt. Het lijkt mij dan op zijn minst dat dat in zijn besluitvorming tot uiting moet komen, en dat hij anders ter verantwoording moet kunnen worden geroepen.
Degenen die op zo iemand hebben gestemd kunnen een volgende keer hun stemgedrag aanpassen. In een partijdemocratie kijkt bovendien de betreffende partij of die gekozene zich volgens het programma gedraagt. Als die partij dat niet doet kan de kiezer de volgende keer ....etc.
Dat is de democratische droom, maar wat nu als die partijen de facto gewoon hetzelfde doen? Mensen zijn onverbeterlijke hebberds. Achter gesloten deuren gaan die partij-leden als vrienden met elkaar om hoor. Democratie is wellicht de grootste show op aarde.
Els schreef:Het lijkt een patroon te zijn dat er altijd groepen de wetten naar hun eigen hand zetten en zichzelf onevenredig veel macht en kapitaal toeëigenen.
Als die groepen dat doen wordt dat toch, in een democratie, mogelijk gemaakt doordat gekozenen dat toelaten? En dat kiezers stemmen op degen die dat weer .... etc.
Het lijkt mij dat een gekozene ook een volksvertegenwoordiger is, die een bepaalde achterban vertegenwoordigt. Het lijkt mij dan op zijn minst dat dat in zijn besluitvorming tot uiting moet komen, en dat hij anders ter verantwoording moet kunnen worden geroepen.
Degenen die op zo iemand hebben gestemd kunnen een volgende keer hun stemgedrag aanpassen. In een partijdemocratie kijkt bovendien de betreffende partij of die gekozene zich volgens het programma gedraagt. Als die partij dat niet doet kan de kiezer de volgende keer ....etc.
Dat is de democratische droom, maar wat nu als die partijen de facto gewoon hetzelfde doen? Mensen zijn onverbeterlijke hebberds. Achter gesloten deuren gaan die partij-leden als vrienden met elkaar om hoor. Democratie is wellicht de grootste show op aarde.
Vooral de Amerikaanse politiek en dat is weer af te schuiven op de economische 'vrije markt' politiek die de Verenigde Staten voert. Het wordt, tenminste voor de democratie, er niet veel beter op. Geld is alles in de Amerikaanse politiek. Als je bepaalde lobby's gewoon niet aan je kant hebt zul jij nooit ver komen, daarom ook dat er nooit wat wordt gedaan aan die graaierscultuur daar.
Raúl schreef:Dat is de democratische droom, maar wat nu als die partijen de facto gewoon hetzelfde doen? Mensen zijn onverbeterlijke hebberds. Achter gesloten deuren gaan die partij-leden als vrienden met elkaar om hoor. Democratie is wellicht de grootste show op aarde.
Je simplificeert. Er is een redelijk goede verstandhouding tussen verschillende partijen en achter gesloten deuren vinden soms gesprekken plaats. Maar dat is maar een (klein) deel van de werkelijkheid. Er zijn tal van openbare processen die het uiteindelijk gedrag bepalen. Uiteindelijk: als de bestaande partijen je niet bevallen kun je medestanders verzamelen en een tegenbeweging oprichten.
Raúl schreef:Dat is de democratische droom, maar wat nu als die partijen de facto gewoon hetzelfde doen? Mensen zijn onverbeterlijke hebberds. Achter gesloten deuren gaan die partij-leden als vrienden met elkaar om hoor. Democratie is wellicht de grootste show op aarde.
Je simplificeert. Er is een redelijk goede verstandhouding tussen verschillende partijen en achter gesloten deuren vinden soms gesprekken plaats. Maar dat is maar een (klein) deel van de werkelijkheid. Er zijn tal van openbare processen die het uiteindelijk gedrag bepalen. Uiteindelijk: als de bestaande partijen je niet bevallen kun je medestanders verzamelen en een tegenbeweging oprichten.
Hoevelen doen dat? De meeste mensen hebben totaal geen ervaring, laat staan spreektalent, en ook het formeren van een partij het opstellen van het programma, de propaganda en ledenwerving zijn immense taken waartegen de meesten niet opgewassen zijn. Het is niet voor niks dat er ook nauwelijks tegenbewegingen bestaan. Jonge partijen bestaan bijna niet, enkel de PVV komt in aanmerking (en ToN maar dat is niet meer dan een grap) en ook die zal zich moeten inpassen en meer compromissen sluiten dan hen lief is. De gevestigde orde is ontzettend machtig en een tegenbeweging moet gigantisch populair worden om werkelijk iets te betekenen. Democratie is geen haar beter dan communisme of fascisme.
Raúl schreef:Dat is de democratische droom, maar wat nu als die partijen de facto gewoon hetzelfde doen? Mensen zijn onverbeterlijke hebberds. Achter gesloten deuren gaan die partij-leden als vrienden met elkaar om hoor. Democratie is wellicht de grootste show op aarde.
Je simplificeert. Er is een redelijk goede verstandhouding tussen verschillende partijen en achter gesloten deuren vinden soms gesprekken plaats. Maar dat is maar een (klein) deel van de werkelijkheid. Er zijn tal van openbare processen die het uiteindelijk gedrag bepalen. Uiteindelijk: als de bestaande partijen je niet bevallen kun je medestanders verzamelen en een tegenbeweging oprichten.
Hoevelen doen dat? De meeste mensen hebben totaal geen ervaring, laat staan spreektalent, en ook het formeren van een partij het opstellen van het programma, de propaganda en ledenwerving zijn immense taken waartegen de meesten niet opgewassen zijn. Het is niet voor niks dat er ook nauwelijks tegenbewegingen bestaan. Jonge partijen bestaan bijna niet, enkel de PVV komt in aanmerking (en ToN maar dat is niet meer dan een grap) en ook die zal zich moeten inpassen en meer compromissen sluiten dan hen lief is. De gevestigde orde is ontzettend machtig en een tegenbeweging moet gigantisch populair worden om werkelijk iets te betekenen. Democratie is geen haar beter dan communisme of fascisme.
Ik vind het beter dan het fascisme, omdat deze discrimineert. Echter het communisme werkt niet door de slechtheid van de mens, net zoals de democratie.
Ik ben absoluut niet voor de denkbeelden van de PVV, maar ze vormen wel een goede tegenbeweging die de huidige elite wakker schudt.
ToN staat nog altijd op één zetel en laten we de PvdD niet vergeten.
Raúl schreef: Democratie is geen haar beter dan communisme of fascisme.
Moet ik hier serieus op ingaan?
Democratie is enkel in theorie beter, doch sprookjes gelden niet in de echte wereld, de democratische droom wordt net als de communistische en fascistische verziekt door de menselijk aard. Het is uiteindelijk altijd een elite die geen moer om het volk geeft, ongeacht of zij nu gekozen zijn uit één pot nat, aangesteld door revolutionaire "volksvergaderingen" (sovjets) of ingesteld met bruut geweld, het resultaat is altijd hetzelfde.
Ben Zeeland schreef:Als die groepen dat doen wordt dat toch, in een democratie, mogelijk gemaakt doordat gekozenen dat toelaten? En dat kiezers stemmen op degen die dat weer .... etc.
Dat is de hamvraag. Wat moet je doen als kiezer? Je hebt geen mogelijkheid om iemand terug te fluiten wegens 'kiezersbedrog'. Vandaar mijn voorbeeld van de PvdA. Je verwacht van een arbeiderspartij niet dat hij de belangen vertegenwoordigt van het neoliberale bedrijfsleven. Maar als ze dat toch gaan doen, wat dan? Uitwijken naar andere partijen is blijkbaar geen optie. Anderen stemmen niet uit protest, maar politici herkennen dat niet als protest maar noemen het 'ongeïnteresseerd in politiek'.
Ook de EU is zo'n voorbeeld: die is volledig buiten de democratie om ontstaan en ons zomaar opgedrongen. Wat moeten we doen? Je moet bovendien ook nog door de maskerade van mooie woorden heen prikken. Er zijn mensen die zich verzetten tegen deze ondemocratische neoliberalisering van onze maatschappij, maar op de een of andere manier lukt het die weg te zetten als gewelddadige anarchisten.
Daarom lijkt het mij beter om een criterium vast te stellen, zodat er niet een bepaalde groep achter de schermen kan sleutelen aan het afbreken van het systeem waarin iedere burger inspraak, invloed en gelijke rechten heeft.
Degenen die op zo iemand hebben gestemd kunnen een volgende keer hun stemgedrag aanpassen.
Ik ben in 1994 al vertrokken bij de PvdA wegens de uitverkoop van de partij aan de neoliberalisering en de kerk, en tien jaar later ben ik ook weer vertrokken bij de SP, die inmiddels helpt het shariabankieren te introduceren.
Er is geen partij meer waar ik me bij thuis voel, en dat geldt voor vele anderen, vandaar al die mensen die bezig zijn met het oprichten van partijen en bewegingen.
Andere mensen wijken uit naar Geert Wilders, omdat ze het ook niet meer weten. Wilders wordt voorgesteld als 'het kwaad', maar een reden dat mensen naar de PVV uitwijken is dit gebrek aan democratie.
Ik kan me voorstellen dat omstandigheden nopen tot aangepast handelen. Is dat misbruik of flexibiliteit?
Het zou flexibiliteit kunnen zijn, maar in de praktijk is het misbruik volgens een principe waar de misbruikers zich maar al te goed van bewust zijn. Naomi Klein heeft er een boek over geschreven, The Shock Doctrine: the rise of disaster kapitalism.
Filmpje voor de liefhebber:
Het komt erop neer dat rampen en crisissen worden aangegrepen om een bepaald beleid door te drukken dat onder normale omstandigheden door de publieke opinie niet geaccepteerd zal worden. De legitimering voor de maatregel wordt gekoppeld aan de ramp. Dit gebeurt om je heen volop, bijvoorbeeld op grote schaal naar aanleiding van de klimaatvoorspellingen. Terrorisme, natuurrampen, financiële en economische neergang etc. worden consequent aangegrepen om iets toe te passen wat toch al stapel stond maar wat in een normaal debat zou worden afgewezen. Ook wordt vaak gebruik gemaakt van traumatische omstandigheden en verwarring.
Deels is dit een normale menselijke reactie op trauma's, maar het is vooral kwalijk en gevaarlijk omdat het in bepaalde kringen een berekend mechanisme is om een vooropgesteld beleid door te drukken. Dat wil dus tevens zeggen dat dit mechanisme in die kringen bekend is en dat er een heel bewust gebruik van wordt gemaakt.
Overigens, die meneer Bos is gevraagd om partijleider van de PvdA te worden en toen was zijn achtergrond niet geheim. De partijleden en de kiezers hebben dat niet veroordeeld, democratie, toch?
Dat weet ik niet, ik heb het idee dat de PvdA flink stemmers verliest. Bovendien worden de kiezers ook heel erg misleid door de werkelijkheid over de neoliberalisering van onze maatschappij, die al lang voor Bos begon. De gevolgen ervan komen erg traag aan het daglicht, waardoor het niet goed wordt waargenomen. De EEG leek bijvoorbeeld nog een aardige handelsovereenkomst tussen een paar landen, maar was in feite een voorloper van de EU, die al veel langer in de pen zat. De PvdA begon ongevraagd staatsbedrijven en infrastructuren te privatiseren en aan de markt over te dragen. Dat was een opdracht van de EU, maar het lukt beter om de planning hiervan achteraf te doorschouwen dan tijdens het proces te begrijpen wat er gebeurt. Bovendien, zodra iemand iets zegt over deze bewuste planning krijgt hij te horen dat hij een complottheoreticus is.
Ik vraag me soms ook af in hoeverre politici zich er zelf van bewust zijn dat ze een pion in dit spel zijn.
Raúl schreef:Dat is de democratische droom, maar wat nu als die partijen de facto gewoon hetzelfde doen? Mensen zijn onverbeterlijke hebberds.
Dit is te generaliserend. Het is meer zo dat sommige mensen menen dat ze meer rechten hebben dan anderen, en die dringen zich op de voorgrond en eisen privileges op. Als dat op de voorgrond niet wordt gewaardeerd, kiezen ze voor de achtergrond.
Maar door bepaalde mechanismes in de maatschappij kan dit gedrag worden versterkt, en zullen er mensen zijn die zich steeds meer verheven zien boven de rest. Als dit op de een of andere manier wordt goedgekeurd in een maatschappij (bijv. de 'roep om sterke leiders') gaat dit escaleren en zullen sommigen excessief rijk en machtig worden, wat meestal ook nog gepaard gaat met een geringe empathie, dus gewetenloosheid. Zulke mensen hebben een stoornis, en die stoornis ontwikkelt mee in de hele maatschappij. Het is een wisselwerking.
Maar het is niet zo dat dit geldt voor alle mensen. Het is een gedragsstoornis die wordt aangewakkerd in de maatschappij. Dus als die maatschappij gezonder is, zullen vanzelf minder mensen die stoornis ontwikkelen. Moet je natuurlijk nog wel even definiëren wat je 'gezond' of 'gestoord' noemt, maar dat is wel te doen.
Democratie is wellicht de grootste show op aarde.
Maar dat legitimeert nog geen passiviteit. Je kan wel degelijk invloed hebben. Als je bij de pakken gaat neerzitten ben je altijd slechter af.
Els schreef:Moet je natuurlijk nog wel even definiëren wat je 'gezond' of 'gestoord' noemt, maar dat is wel te doen.
M.i. boor je hier een kern aan (nl. waarden definiëren) die niet eenduidig te definiëren zijn, en zeker niet te koppelen aan zaken als 'te verrichten arbeid' of bv. consumeringspatroon.
Grosso modo kun je een Staat vergelijken met bv. een bonbon die binnen de grenzen van die Staat gezamelijk geproduceerd moet worden om daarna gezamelijk opgegeten te worden. Met een klein kereltje die uit hoofde van zijn postuur een kleiner aantal M2 per dag kan omspitten, dan een grote kerel, maar ook minder consumeert dan een grote kerel. Moeten ze allebei het zelfde loon verdienen? (Ja natuurlijk zegt de één, maar de ander zegt bedachtzaam, "Hij spit minder, en eet minder, ergo hij zou dan geld over houden wat oneerlijk is t.o.v. de grote kerel"!) Het uitgangspunt, "Ze doen allebei hun uiterste best", verklaart niet voldoende waarom die ene van z'n overgespaarde centen luxueuzer gaat wonen (etc.) terwijl die ander in hetzelfde kot dood gaat als toen hij ging werken, ingetrokken was. Zo zijn er legio voorbeelden van verschillen die alleen beslecht kunnen worden door de (dreigende)fysieke kracht van meerderheden (een der redenen van het evangeliseren van de religismen [maar ook der diverse politieke stromingen!]om meerderheden te krijgen en een democratie naar hun hand te zetten) En dán te hopen dat er voldoende slimheid in aanwezig is om de bonbon groter en lekkerder te maken terwijl het aantal eters zo'n beetje gelijk blijft! Een democratie als gemêleerde vorm van domheid en slimheid (in dit geval) een langzame krimp te zien heeft gegeven, is echter veruit te verkiezen boven de snelle krimp die bv. de Duitsers moesten ondergaan in het tijdperk 1933-1945 toen een domme dictator aan de macht was die een koers rechtuit en in volle vaart dicteerde naar één grote puinhoop! Dan maar liever zigzag en zelfs een beetje terug en dan noodzakelijkerwijs weer wat minder vooruit!
Maar dat legitimeert nog geen passiviteit. Je kan wel degelijk invloed hebben. Als je bij de pakken gaat neerzitten ben je altijd slechter af.
Helemaal mee eens, maar het is nogal wat om zomaar te bedenken wat dan wél te doen. Andere partijen stemmen is duidelijk geen oplossing. En men moet ook niet vergeten dat de zittende machthebbers tevens veel invloed uitoefenen op de massamedia en overal handlangers en vazallen hebben zitten om de maatschappij maar zoveel mogelijk onder controle te houden. Het daarbij inspelen op geïndoctrineerde waarden is het meest tergende voorbeeld daarvan, met partijen zoals de SGP, CU en CDA. Het enige wat zij hoeven te doen is bij hun door religie geïndoctrineerde achterban een beroep doen op de ingedramde religieuze normen en waarden, et voila ze hebben de kiezers weer in hun zak. Er moet eerst maar eens absoluut verbod komen op elke partij met enige religieuze grondslag.
Raúl, het zou kunnen dat burgers meer invloed hebben dan we denken. We nemen vooral grote lijnen waar in een bepaalde richting. Maar wat we niet zien is hoe we iedere keer een bepaalde ontwikkeling of gebeurtenis door onze invloed hebben weten tegen te houden. Want als iets níet is gebeurd, dan mis je het niet. Maar als een regering wel ondemocratisch beleid doorvoert, dan denk je dat onze proteststem er niet toedoet. Wij hebben dus teveel het gevoel dat we falen, omdat ons falen wél gemeten kan worden, maar onze successen worden niet geteld.
Misschien ontbreekt het aan mensen die het goed kunnen verwoorden en charismatisch zijn, die een beweging op de been kunnen brengen. Er zijn wel een paar van die mensen, maar ze trekken nou juist niet míjn beweging. Of er is te weinig eenheid om echt een tegenbeweging te kunnen vormen. Dat hebben die partijen met een geïndoctrineerde achterban zoals jij dat noemt altijd voor op individualisten.
Misschien ontstaat er vanzelf meer politiek bewustzijn als meer mensen dingen benoemen. De traditionele media zijn altijd eenrichtingsverkeer geweest, maar tegenwoordig is het mogelijk je stem te laten horen en je te bundelen via het internet.
Je moet je misschien aansluiten bij een bepaalde beweging of zelf gelijkgestemden bij elkaar verzamelen.
