tibetaans boeddhisme - een feodaal onderdrukkingssysteem

[Els]

Ik wou me naar aanleiding van de protesten in China door de Tibetanen eens extra in het Tibetaanse boeddhisme verdiepen. Ik ben geen vriendin van dat Tibettaanse boeddhisme, omdat het extreem vrouwonvriendelijk is. Maar ik voel me inmiddels of ik een beerput open heb getrokken.

Ik kom nogal veel informatie tegen over het slavensysteem dat Tibet was onder de lamakloosters. Maar die informatie komt grotendeels uit China, en wordt dus weggezet als communistische propaganda. De werkelijkheid is echter dat Tibet werkelijk een land van meesters en slaven was, en dat dit systeem met extreme onderdrukking en geweld in stand werd gehouden. Hiervan vind je zo goed als niets terug in de algemene berichtgeving. Als men vindt dat het onvermijdelijk is om er iets over te zeggen, komt dat in zulke bedekte woorden dat het lijkt of er niets aan de hand was, en dat het ging om een heel mooi systeem.

Er wordt letterlijk alles aan gedaan om de mythe over Tibet als een zeer spiritueel en vreedzaam land te handhaven. Als er nu ook maar een beetje eerlijk over de geschiedenis werd geschreven, zou je denken; overal had je feodale culturen, China was ook nog een feodale cultuur aan het begin van de 20e eeuw. Maar er valt iets anders op, dat mijn argwaan wekt: China wordt totaal gedemoniseerd als gewelddadige bezetter, terwijl Tibet volledig heilig wordt verklaard. De Tibetaanse kleur wordt totaal voorgespiegeld als een zeer oude, serene, spirituele en gelukkige traditie, die moedwillig door China wordt vernietigd. De Chinezen worden neergezet als atheistische communisten, die de godsdienst willen vernietigen tot elke prijs, ook als dat betekent dat de herinnering aan het paradijselijke Tibet zal verdwijnen.

Van de week was op Canvas een BBC-documentaire over Tibet, en alweer: geen verkeerd woord over Tibet. Heel af en toe komt er iets naar boven, en je vraagt je af waarom: er wordt iets gezegd over een duel tijdens een van de vele religieuze feesten, dat wordt gevoerd door leden van de lijfwacht. Zij moeten naakt worstelen. Maar dat is een vernedering voor mensen die zo'n hoge functie hebben, zeker in het bijzijn van hun meerderen. Dus wordt het duel uitgevochten door twee 'niet-vrije boeren'. Niet-vrije boeren? Dit is maar een van de weinige keren dat er uberhaupt wordt gesuggereerd dat er in Tibet boeren waren. Je ziet bijna uitsluitend monniken en aristocraten in de documentaire, die de prachtigste en duurste kleding dragen. Verder zie je prachtige paleizen, prachtige kloosters, prachtige feesten, religieuze rituelen, opera, kunst, alles mooi mooi mooi. En natuurlijk de slechte Chinezen die dit willen vernietigen.


Het punt is dat de monniken en aristocratie maar een klein deel van de totale bevolking uitmaakte, zo'n 10 %. De rest van de bevolking bestond uit genoemde 'niet-vrije boeren'. De normale uitdrukking voor zulke boeren in een feodaal systeem is 'lijfeigene'. De totale boerenbevolking van Tibet bestond uit lijfeigenen. Dat zijn in feite een vorm van slaven. In de praktijk waren het ook slaven. Ze werden behandeld en geëxploiteerd als slaven. Er bestond in de Tibetaanse slavernij een zekere gradatie van slaven. Er bestond bijvoorbeeld een groep die wat eigen land had, dat ze moesten huren. Er bestonden slaven die helemaal geen eigen land bezaten, en er bestonden slaven die in een soort toestand terecht waren gekomen die zich het beste laat vergelijken met de totale vernietiging in Duitse concencentratiekampen, waar de mensen zich letterlijk in korte tijd dood moesten werken. Zo'n positie kon je bij wijze van straf in terecht komen, bijvoorbeeld omdat je de huur van je land of de belastingen niet kon betalen.

Tibet en de lamakloosters kenden een vernuftig systeem van belastingen en leningen. De lijfeigenen moesten zo hard werken dat ze er nauwelijks toe kwamen om nog iets voor zichzelf te doen. Het meeste moesten ze afdragen aan hun eigenaars, de aristocratie, lama's en hoge functionarissen. Ze konden ook worden gedwongen tot het aangaan van een lening die nooit kon worden afbetaald. Hun schuld ging dan over op de volgende generatie, en de rente was zo hoog dat zelfs al was de aanvankelijke lening al tienmaal terugbetaald er dan nog altijd een deel van de schuld openstond.

Wie niet kon betalen, kon de vreselijkste straffen verwachten, waar de eigenaren vaak ook weer van konden profiteren.

Dankzij dit systeem werd de Tibetaanse elite rijk buiten alle denkbare proporties. Daarvan werden de dure kloosters, de rijke levensstijl van de lama's en de grootschalige, veelvuldige religieuze feesten en rituelen gefinancierd die in bovengenoemde documentaire worden aangevoerd om de 'spirituele, paradijselijke en vreedzame' manier van leven wordt opgehemeld.

Het is dan ook dit systeem van slaven dat door de Chinezen is ontmanteld, en dat is waar de monniken zich tegen hebben verzet. Zij wilden heer en meester blijven over hun eigen slaven. Als ze roepen dat de Chinezen hun 'eeuwenoude cultuur en tradities' vernietigen, bedoelen zij dat hun systeem van lijfeigenen, waarop hun rijkdom is gebouwd, door de Chinezen niet meer werd getolereerd.

Maar hierover hoor je helemaal niets, behalve af en toe in bedekte termen, zoals opeens iets over 'twee niet-vrije boeren', die moeten verhullen dat bijna de complete bevolking van Tibet bestond uit lijfeigenen.

Een tegenwoord komt alleen uit China. Nou wil ik best geloven dat het mogelijk is dat China een eigen propagandaverhaal heeft. Maar ik geloof niet dat ze alles liegen. En dan wordt de vraag: waarom wordt dit zo massaal verzwegen, en waarom wordt er zo uit alle macht een beeld over een vreedzaam Tibet in de wereld gebracht dat niet klopt?

Het is de totale ontkenning van de onaangename werkelijkheid die argwaan wekt.

Voor de aardigheid geef ik even een link naar de BBC-dcoumentaire, die een eenzijdig stuk propaganda is over een idyllisch monnikenleven, en een documentaire uit Chinese hoek, die precies het andere beeld schetst.

video.google.comThe lost world of Tibet (met Nederlandse ondertitels):

'The Past of Tibet': Tibet was not a Shangri-la

http://www.china.org.cn/china/Lhasa_Unr ... 410851.htm

Youtube doet het op het moment even niet, morgen een link naar Youtube. Dan doe ik ook nog wat andere links erbij, onder andere naar Michael Parenti, plus diverse documenten.

[pete]

Heb ze ook gezien, die documentaire.

Het ene land wordt gedemoniseerd, het andere verheerlijkt. Zo gaat het al altijd overal. Waarheid is dat er overal vuile putten zijn van machtsmisbruik en onderwerping. Ik denkt dat wij centraal- en noordeuropeanen zowat de meest "beschaafde" samenleving ooit hebben bereikt. En er is dan nog zoveel werk aan.


Het enige wat me echt charmeerde waren de debatten tussen priesters. Het feit dat elke priester zijn eigen visie kon verdedigen leek me een gezond principe. En volgens mij heeft 't boeddhisme ook geen God, wel ? Dat lijkt me uiteraard ook niet stom gedacht, hehe.

[Els]

Onlangs was de dalai lama in Nederland, en hij nam deel aan de NOVA college tour. Daar zei hij dat Tibet weliswaar arm was, maar 'spiritueel hoog ontwikkeld'.

Bekijk Nova College Tour met de dalai lama

Dat inspireert mij om het verband tussen armoede en spirituele ontwikkeling na te gaan. Ik zit en passant twee reisverslagen te lezen, een boek van Alexandra David-Néel en het boek van Heinrich Harrer. Beide geven veel informatie uit eigen ervaring van het feodale systeem in Tibet. In dat systeem zijn de adel en de kloosters de grondbezitters van Tibet, en de rest van de bevolking leefde in meerdere of mindere mate in horigheid. De kloosters bezaten het grootste gedeelte van de grond, en hadden het recht op het grootste deel van de opbrengsten. Verder werd het volk voor allerlei andere zaken extreem hoog belast, en tot het bot uitgeknepen, met als gevolg dat de meeste mensen in extreme armoede leefden, sterk vervuild en ondervoed, in bouwvallige krotten die zelfs bij dertig graden vorst niet tegen de wind konden worden gesloten.

Dat is natuurlijk bijzonder onmaterialistisch, en derhalve heel spiritueel.

Ik wou wat zeggen over een speciale vorm van exploitatie, de ula of oelag. Dit was een soort belasting in de vorm van dwangarbeid, dat horigen verplichtte personen en hun goederen in Tibet te vervoeren, als zij voor dit recht een pas hadden gekregen van de overheid. Voor degenen die gebruik maken van dit systeem is de ulag bijzonder efficiënt. Dragers en dieren wisselden af bij vastgestelde posten of dorpen, waar dan weer volgende dragers en dieren ter beschikking worden gesteld.

Behalve het recht op dragers en begeleiders hadden de reizigers met privileges (aristocraten en geestelijken) ook recht op voedsel en andere zaken. Ze hadden in feite ook het recht om alles gewoon te pakken en mee te nemen wat ze wilden hebben.

Tibet was een buitengewoon onherbergzaam land, waar geen degelijke wegen waren aangelegd, en veel wegen raakten ook onklaar bij regenval. Die moesten ook door de boeren worden hersteld. Het land was bevolkt door roversbendes en roofmoordenaars, zodat het heel onveilig was, zowel voor reizigers als voor de boeren en nomaden die in Tibet woonden.
Het land was dus moeilijk begaanbaar, en er doorheen trekken was een hachelijk avontuur. Daarom probeerden ook westerse reizigers gebruik te maken van zo'n pas, die ze al dan niet rechtmatig in hun bezit hadden. Ze schreven hierover in hun verslagen.

Om te beginnen een passage uit een boek van Alexandra David-Néel: Tibet: rovers, priesters en demonen. P352-355.

Reizigers en bagage werden in kleine ronde bootjes overgezet, die zijn vervaardigd van jakhuiden. Zonder incidenten bereikten we de andere oever. Kort nadat we voet aan wal hadden gezet, werd ons namens een gyapeune (een officier die het bevel heeft over honderd soldaten) een tent gebracht. Ook stuurde hij ons hout om een vuur aan te leggen, melk, en voer voor de dieren. Men vertelde ons dat de gyapeune orders had gegeven dat de volgende dag oula's zich met hun dieren tot onzer beschikking moesten stellen, om onze bagage te vervoeren.

Daar hij ons met oula's uit Zogqen had zien arriveren, meende de officier dat wij een machtiging hadden, waardoor wij recht hadden op oula's en wat hij ons verder had laten brengen. Het verlenen van dergelijke diensten wordt automatisch voortgezet wanneer daarmee eenmaal een aanvang is gemaakt, en tenzij men de residentie van een gouverneur aandoet, gebeurt het maar zelden dat iemand het officiële papier wil zien dat hierop recht geeft. En wanneer het slechts gaat om enkele lastdieren hebben zelfs hoge ambtenaren er weinig belangstelling voor en worden de aanspraken van de reizigers alleen bij uitzondering geverifieerd. Eens oula's ter beschikking te hebben gekregen is voldoende.

Maar ik wist iets waarvan deze gyapeune niet op de hoogte was. Zijn meerdere in Zogqen was niet bereid mij een gratis vervoer van mijn bagage toe te staan. Als hij een order van die strekking zou uitvaardigen zouden de oula's mij worden ontnomen. Dat zou vervelend zijn en een slechte indruk wekken. Het was beter te doen alsof ik vrijwillig afstand deed van de aangeboden diensten. Ik zei dus tegen de dorpelingen dat ik muildieren had, en niet om oula's zou vragen.

Zij brachten mijn mededeling over aan de dorpshoofden, en ongeveer een uur later arriveerden dezen om mij een sjerp aan te bieden, als blijk van beleefdheid, en zeven rupi's van Sichuan, in die streek de gangbare munteenheid.

Met hetzelfde automatisme waarmee de oula's worden afgelost regelt men ook het aantal last- of rijdieren dat aan de reiziger moet worden verstrekt. Ik was aangekomen met zeven jaks, die moesten dus worden vervangen door zeven andere.

Als een reiziger het recht heeft om een bepaald aantal dieren te vorderen en hij verklaart met minder toe te kunnen, of zelfs geheel van zijn aanspraken afziet, heeft hij het recht op een schadevergoeding die in deze gebieden meestal neerkomt op een rupi van Sichuan per dier. Omdat ik, zoals ik al zei, de Tibetanen vrijstelde van de noodzaak mij zeven dieren te verschafen, brachten zij mij zeven rupi's.

In dit gezegende land kunnen ambtenaren, reizigers die bij de ambtenaren in de gunst staan en zelfs eenvoudige soldaten op doorreis zich dankzij dit systeem aanzienlijke inkomsten verwerven. Iemand die recht heeft op twintig lastdieren maar met eigen dieren reist, strijkt voor elke etappe twintig rupi's op. De wisselposten zijn soms op korte afstand van elkaar gelegen, vooral in enkele betrekkelijk dichtbevolkte streken, waar men voor het vervoer de trage jaks gebruikt. Goede muildieren kunnen soms op een dag drie jaktrajecten afleggen, en op elk daarvan kan de gelukkige bezitter van een vorderingsbevel voor twintig dieren twintig rupi's in zijn zak steken, zijnde zestig rupi's per dag. Een dergelijk buitenkansje behoort misschien tot de uitzonderingen, maar zelfs met een geringe winst slaagt de reiziger er dikwijls in zijn reiskosten te dekken of zelfs een rond sommetje te vergaren, mits zijn reis lang genoeg duurt, omdat hij bovendien nog recht heeft op veevoer, brandstof en levensmiddelen.

Het is begrijpelijk dat bij een dergelijke regeling de boerenbevolking van een streek de doortocht vreest van mensen die het recht hebben hen zo zwaar te belasten.

Tijdens de ontdekkingsreis die ik later maakte, toen ik op weg was naar Lhasa, vroeg ik eens, zo herinner ik mij, aan de bewoners van de oever van de bovenloop van de Salween of zij niet konden leren bruggen te bouwen in plaats van de rivier over te steken hangend aan een kabel die tussen de twee oevers is gespannen.
'We zijn heel goed in staat bruggen te bouwen', was hun antwoord, 'maar we hebben ze in ons gebied liever niet. Dat maakt voor de regeringsambtenaren uit Lhasa en andere personen van aanzien het reizen moeilijker. Die houden er helemaal niet van de rivieren hangend aan onze kabels over te steken; ze kiezen een andere route om dat te vermijden en zo ontsnappen wij aan hun bezoek en de gevolgen daarvan.

Van die gevolgen heb ik slechts de geringste genoemd, meestal gaan die gepaard met andere, die een zware aanslag betekenen op de portemonnee van de arme plattelanders. Ik was dus in het bezit gesteld van zeven rupi's, die ik voorzichtigheidshalve wel moest aannemen om niet tegen het plaatselijke gebruik in te gaan.

Nog wat info over het ulag-systeem:

http://en.tibet.cn/history/tib/t20050309_14838.htm

Het boek 'The history of Tibet' van Alex McKay, die eveneens door Tibet reisde, op google books, als het je lukt om dit te lezen.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Horigheid_in_Tibet

[Els]

Een belangrijk aspect van de spiritualiteit van het Tibetaanse boeddhisme is dat het volledig wordt geplaatst tegenover het 'materiële' wereld, de bestaande wereld. Het spirituele is gelijk aan het 'niet-bestaande', dat boven het materiële wordt geplaatst. Het boeddhisme leert de materiële wereld af te wijzen als een illusie, en volledig te streven naar het niet-bestaande; hogere trappen die door dit streven te bereiken zijn leiden via een reeks incarnaties naar het 'nirwana': een tijdloze, ruimteloze toestand, gelijk aan het eeuwige en goddelijke, waar iedereen oorspronkelijk vandaan komt, en waar iedereen door goed te leven weer naar zal terugkeren, als hij een toestand van 'verlichting' heeft bereikt.

Het leven is in het boeddhisme een illusie, 'maya' genaamd. Dat is een tijdelijke toestand, waarin zielen zich manifesteren, in de gedaante van mensen of ook wel dieren. Door zich goed te houden aan de boeddhistische richtlijnen kunnen mensen reïncarneren in een hogere levensvorm, zoals de lama's of tulku's. Dat zijn mensen die eerbaar hebben geleefd. Als beloning hiervoor keren ze terug op een hoger niveau in de piramidale samenleving. Ze hebben dan ook meer rechten, vele privileges, en hebben het recht de 'lagere incarnaties', zoals het volk dat in horigheid leeft, volledig uit te buiten en te onderdrukken. Deze situatie vloeit vanzelf voort uit het denken in incarnaties en verlichting.

De hoge incarnaties leven in grote weelde, een toestand waar niemand vragen bij stelt in deze samenleving die zich zegt te baseren op het spirituele. De 'soberheid' die dit spirituele vertegenwoordigt is de tegenhanger van het materialisme, dat 'hebzucht' en 'wereldlijk genot' vertegenwoordig. In werkelijkheid heeft deze soberheid betrekking op de schrijnende armoede waarin de boeren en nomaden in Tibet waren ondergedompeld; zij waren structureel ondervoed en leefden vaak zelfs met hun vee gezamenlijk in een klein krotje, waarin zich ook een schoorsteenloze kachel bevond, wat een smerige, giftige situatie opleverde.

Een voorbeeld van hoe de monniken het spirituele begrijpen blijkt uit een besprek uit het boek van Alexandra David-Néel. Ze werd bezocht door een nogal onbeschofte kloosterling, die zich onaangekondigd aandient en opdringerige vragen steld. Ze wil eigenlijk proberen het gesprek een draai te geven, zodat híj een verhaal vertelt. Dit citaat begint op het moment dat de kloosterling haar vraagt wat ze de hele dag reciteert.

'Ik reciteer niet, ik léés.'

Weer lag er iets spottends in zijn blik toen hij mij aankeek.
'Ja! Ik lees!', herhaalde ik kwaad. 'Ik lees om te proberen te begrijpen hoe 'de vorm de leegte is en de leegte de vorm', hoe 'er buiten de leegte geen vorm is en buiten de vorm geen leegte.'
Hij gaf geen antwoord, werd serieus en stond op om de boeken die zich op mijn tafel bevonden te gaan inspecteren.

'Het zijn slechte tijden, Jetsune Kouchog,' zei hij, nadat hij zijn onderzoek had voltooid. 'De geest van de mensen heeft zich naar het kwaad gekeerd, ze denken er alleen maar aan hoe elkaar schade toe te bregen. Door egoïstisch hun eigen goed na te streven bereiden ze hun ondergang voor. Ze zijn blind; het ontbreekt hun aan de rust waarin zich het diepe inzicht kan ontwikkelen, waaruit de wijsheid voortkomt.

De tchirolpa's en heel wat anderen hebben nagedacht en gemediteerd, hebben wijzen gehad en heiligen, maar ze zijn blijven geloven aan het bestaan van een afzonderlijk, geïsoleerd 'ik'. Deze niet-bestaande zaak hebben zij tot een voorwerp van verering gemaakt, daarvoor kwellen zij zichzelf en kwellen zij anderen. Het inzicht, dat alles doordringt, dat de irrealiteit van het ik en van de wereld zoals die zich aan hen vertoond, onthult, hebben zij niet weten te verwerven.

Zolang zij de dwaling van het geloof aan het ik niet hebben ingezien, zullen zijn worden onderworpen aan de smartelijke illusie van geboorte en dood. Door van deze dwaling terug te komen bevrijdt men zich voorgoed van de dood.'

Hij zweeg, en ik wachtte zonder iets te zeggen, om de draad van zijn gedachten niet te breken voor het geval hij nog meer wilde zeggen, maar hij ging over op een ander onderwerp.

Het zelfbesef en het ik worden hier dus een illusie en een irrealiteit genoemd, net zoals de wereld die wij waarnemen; het nastreven van eigenbelang is een dwaling waarmee mensen zichzelf en elkaar schade toebrengen. In de praktijk leidt dit ertoe dat mensen niet worden gestimuleerd zich uit hun armoede te bevrijden en uit hun horigheid te emanciperen.

De werkelijkheid is dus niet deze wereld en het lijden van het 'ik'; door afstand van deze illusie te nemen kunnen mensen zich bevrijden van de dood - en dus het eeuwige bereiken. Het gevolg van deze houding is onvermogen om de werkelijkheid te bestuderen en de oorzaken van de geestelijke achterstand en armoede in Tibet op te lossen.

Het 'niets' (nirwana) wordt groter en belangrijker dan de reële wereld, die tot illusie en tijdelijke verblijfplaats wordt bestempeld. Daardoor vervalt iedereen tot fatalisme, en de parasiterende elite heeft het handvat dat nodig is om de grote massa te onderwerpen en uit te buiten.

Later meer over de perceptie van de realiteit in Tibet, en de grote verschillen in extreme armoede van boeren en nomaden en de excessieve rijkdom van de aristocratie en de kloosterelite, en nog meer over 'maya' en 'nirwana'.

[Eric de Blois]

Ik heb diverse boeken van de Dalai Lama gelezen. De Dalai Lama doet veel pogingen erg vriendelijk over te komen, maar ik krijg de indruk dat dit vooral een aangeleerde vriendelijkheid is, die niet vanuit het hart komt. De Dalai Lama spreekt ook niet de waarheid wanneer hij zegt dat de mens van nature tot het goede is geneigd. Dat is pertinent niet waar. Kijk eens hoe in de hele wereld de agressie toeneemt. Verder vind ik het fout dat de Dalai Lama de natuurlijke behoeften van de mens niet erkent, zoals de behoefte aan materieële welvaart en seks. Overigens heeft de Dalai Lama laatst nog een opmerkelijke uitspraak gedaan; namelijk dat het preken van geweldloosheid niets heeft opgeleverd in het conflikt met China. Ik moet tot mijn schaamte erkennen dat ik niets wist van alle hierboven genoemde zaken rond het Tibetaans Boeddhisme. Waarom komt daar niets van in de media? Ik dacht dat de pers nogal onafhankelijk en neutraal was hier...

[a.r.]

Ik dacht dat de pers nogal onafhankelijk en neutraal was hier...

Dan ben ik bang dat je kritischer zult moeten leren lezen....en neem van mij aan dat ik dat ook bijna mijn levenlang heb gedacht......de pers heeft ook zijn eigen waarheid en kleinmenselijke overtuiging.....ga bijv maar eens goed op zoek naar kritiek op moeder Theresa..... http://nl.wikipedia.org/wiki/Moeder_Teresa

de diepgang en onafhankelijkheid van de pers laat op flink wat terreinen stevig te wensen over (ook mbt tot religie immers)

[Els]

Het probleem met de dalai lama is denk ik dat hij niet als normaal mens is grootgebracht. Als kleuter is hij aangewezen als reïncarnatie van een boeddha, en werd hij geïsoleerd van de maatschappij. Hij werd grootgebracht in de Tibetaanse leer door de enkelingen met wie hij contact mocht hebben. Hij leerde dat hij bijzonder was en boven de mensen stond, en mensen mochten niet met hem spreken. Ze mochten hem zelfs niet in de ogen kijken. Hij werd letterlijk vereerd als een god-koning en leefde in extravagante rijkdom in Tibet.
Hij leerde wel alle mythes over het boeddhisme, maar hij heeft geen idee hoe de wereld in elkaar zit.

Later in ballingschap werd hij wel iets meer met de wereld geconfronteerd, maar hij is nog altijd omgeven door jaknikkers.

Wat neutrale berichtgeving betreft, over het Tibetaanse boeddhisme is een enorme mythe de wereld in gebracht. Het is bijna niet mogelijk om er objectief over te zijn. Het is soms bizar hoe agressief er wordt gereageerd op kritiek op het voormalige Tibet. Dat komt natuurlijk ook omdat het ten koste ging van de macht van de aristocratie en geestelijkheid. Dat kan de elite niet verkroppen.

Tibet is ook symbool in de strijd tegen communistisch China, de belangrijkste reden dat het wordt voorgesteld als harmonieus en vreedzaam land, dat is verwoest door atheistische barbaren. Maar hoewel China inderdaad een totalitaire overheerser is, is het niet in het belang van Tibet om terug te keren naar een theocratie.