Atheisme

Drogredenen in de bijbel: het argumentum ad hominem

Sun, 18 Sep 2011 20:25:00 +0100

Er zijn goede, minder goede, matige, slechte en erg slechte argumenten, redeneringen, discussiemethoden en debattechnieken. Daarnaast heb je argumenten, redeneringen, discussiemethoden en debattechnieken die goed lijken, maar slecht zijn. Daarom trappen we er vaak in. Dat zijn de drogredenen.
Aristoteles heeft al de eerste lijst drogredenen opgesteld. Tot nu toe worden ze bestudeerd in de argumentatietheorie. Ze zijn het amusantste onderwerp uit dit vak. Studenten zijn er altijd dol op. Ze bestuderen graag andermans redeneer- en discussiefouten.
Waar worden de drogredenen begaan? Overal: in ons eigen hoofd, het dagelijks leven, het bedrijfsleven, de politiek, de wetenschap, enzovoort, enzovoort.
Wie begaat ze? U, ik, iedereen. Zelfs God, Abraham, Mozes, de profeten, Jezus en Paulus begaan de ene drogreden na andere. In de Bijbel zijn nauwelijks goede argumenten en redeneringen te vinden. Vooral God en Jezus maken er vaak een potje van.
Voor deze site behandel ik per keer ��n type drogreden dat personages uit de Bijbel begaan. Ik begin met een van de bekendste: de persoonlijke aanval, argumentum ad hominem in het Latijn. De bijbelcitaten komen uit de Nieuwe Bijbelvertaling.

De directe persoonlijke aanval

De farizee�n vragen aan Jezus (Marcus 7: 5): �Waarom houden uw leerlingen zich niet aan de tradities van onze voorouders en eten ze hun brood met onreine handen?�
Jezus antwoordt (Marcus 7: 6): �Wat is de profetie van Jesaja toch toepasselijk op huichelaars als u!�
In plaats van uitleg of argumenten te geven maakt Jezus de tegenpartij uit voor huichelaars. De tegenpartij voorstellen als dom, oneerlijk, huichelachtig, onbetrouwbaar, enzovoort, is de eerste variant van de persoonlijke aanval. Hij heet de directe persoonlijke aanval. Jezus begaat hem vaak. Nog een voorbeeld uit een discussie van Jezus met de farizee�n en schriftgeleerden. Jezus zegt (Matte�s 23: 33): �Slangen zijn jullie, addergebroed, hoe denken jullie te kunnen ontkomen aan een veroordeling tot de Gehenna?�
God gebruikt een subtielere vorm van de directe persoonlijke aanval in een discussie met Mirjam en A�ron over Mozes. Mirjam en A�ron maken aanmerkingen op Mozes vanwege zijn huwelijk (Numeri 12:1): 1 [...] �Hij is met een Nubische getrouwd!�
God antwoordt (Numeri 12: 8): �[...] Hoe durven jullie dan aanmerkingen op mijn dienaar Mozes te maken?�
Met deze opmerking scheldt God Mirjam en A�ron niet direct uit, maar hij beschuldigt ze wel indirect van brutaliteit. Ze hebben geen recht van spreken.

De indirecte persoonlijke aanval

Dit laatste voorbeeld is een overgang naar de tweede variant van de persoonlijke aanval, de indirecte persoonlijke aanval. Ook hier wordt niet ingegaan op wat de andere partij heeft gezegd, maar er wordt niet gescholden. Er wordt gezinspeeld op zijn omstandigheden. Het is een poging zijn geloofwaardigheid te ondergraven door te wijzen op zijn belangen. Zijn bedoelingen deugen niet.
De farizee�n gebruiken deze indirecte persoonlijke aanval in een debat met Jezus (Johannes 8: 12-13): �Jezus nam opnieuw het woord. Hij zei: �Ik ben het licht voor de wereld. Wie mij volgt loopt nooit meer in de duisternis, maar heeft licht dat leven geeft. De Farizee�n wierpen tegen: �Uw getuigenis is niet betrouwbaar, want u getuigt over uzelf.�
In hun reactie gaan de Farizee�n niet in op wat Jezus heeft gezegd, maar proberen zij zijn hele getuigenis onderuit te halen door die onbetrouwbaar te noemen omdat hij van hemzelf komt, dus uit eigenbelang is ingegeven.
Simeon Petrus schrijft de opvattingen van personen met wie hij het niet eens is, ook aan eigenbelang toe (2 Petrus 2: 1-3): �Toch zijn er destijds onder het volk ook valse profeten opgetreden, en zo zullen er ook onder u dwaalleraren verschijnen. Ze zullen met verderfelijke ketterijen komen en zelfs de meester die hen heeft vrijgekocht verloochenen. Daarmee bewerken ze spoedig hun eigen ondergang. Velen zullen hun losbandig gedrag overnemen en zo de weg van de waarheid in opspraak brengen. Gedreven door hebzucht zullen ze u bedriegen met misleidende verhalen, maar hun vonnis is allang geveld, hun ondergang laat niet op zich wachten.�
Hier combineert Simeon Petrus de directe (�valse profeten�) met de indirecte persoonlijke aanval (�gedreven door hebzucht�).

De jij-bak

De derde variant van de persoonlijke aanval is ook gericht tegen de geloofwaardigheid van de andere partij. Nu gebeurt dat door op tegenstrijdigheden te wijzen tussen wat de andere partij naar voren heeft gebracht en wat hij eerder heeft gezegd of gedaan: �Alles wat je zegt, ben je zelf�. De Latijnse term is tu quoque: �jij ook�. De jij-bak dus.
God gebruikt de jij-bak tegen de Isra�lieten, die beweren dat zijn wegen ontrechtvaardig zijn (Ezechi�l 18: 25): �Nu zeggen jullie: �De wegen van de Heer zijn onrechtvaardig!� Maar luister, Isra�lieten! Ben ik het die onrechtvaardig is? Gaan j�llie niet eerder onrechtvaardige wegen?�

Dit zijn maar een paar voorbeelden van de drie vormen van de drogreden de persoonlijke aanval. De Bijbel barst ervan.

Deze tekst is een zeer verkorte versie van een hoofdstuk uit het boek Drogredenen in de Bijbel, dat Tjark Kruiger aan het schrijven is.
Tjark Kruiger is argumentatietheoreticus, vertaler Russisch en hij schrijft romans. Zijn antigodsdienstige roman Spiegelpaleis is in maart 2011 verschenen.

Ferdinand Domela Nieuwenhuis - Luthers Predikant?

Tue, 13 Sep 2011 20:01:00 +0100

Geachte Commissie voor de straatnamen Amsterdam,

Onlangs wandelde ik door de Spaarndammerbuurt in Oud-West, en tot mijn vreugde viel mijn oog op het straatnaambord van het Domela Nieuwenhuisplantsoen. Ik wist niet eens dat er een plantsoen naar deze eigenzinnige en tegendraadse figuur genoemd was, en omdat ik zijn idee�n interessant vind en zijn boeken aan het lezen ben ging ik eens kijken wat er allemaal ter toelichting op het bordje stond. Daar las ik ondermeer: Luthers Predikant.

Maar dit klopt niet. Domela Nieuwenhuis was inderdaad opgeleid als theoloog en heeft aanvankelijk als predikant gewerkt. Maar hij heeft na verloop van tijd afstand genomen van de religie en heeft zich ontwikkeld tot een godsdienstcriticus, die de religie als een van de oorzaken zag van de armoede en uitbuiting van het volk.

Hij kwam vanwege zijn werk als predikant veelvuldig in aanraking met de ellendige omstandigheden waarin vele mensen verkeerden, en hij merkte dat er vanuit de kerk niets werd gedaan om deze situatie te verbeteren. Integendeel werd door de kerk de status quo juist in stand gehouden.

In zijn drukbezochte afscheidspreek verwees hij ernaar dat de kerk zich niet richtte op d�ze wereld, maar op het 'hogere', en zich zo stelt tegenover het humanisme, dat onze wereld als de enige werkelijke beschouwt. Het is daarom onze plicht, zei hij, om 'deze wereld te vervormen tot een verblijfplaats waarin iedereen een gezond en goed leven kan leiden'.

Deze ervaringen veroorzaakten zijn belangstelling voor het socialisme, dat in deze tijd al sterk in opgang was gekomen. Zijn ontwikkeling als pionier op dit gebied viel dus samen met het afstand nemen van de kerk en het geloof. Hij wilde dat het volk emancipeerde en niet meer afhankelijk was van zijn uitbuiters.

Vervolgens kwam hij tot de conclusie dat het socialisme op zich niet bevredigend was, omdat het zich vooral richtte op armoedebestrijding via de staat. Hij voorspelde dat als de staat de productiemiddelen zou gaan beheren om een eerlijkere maatschappij te waarborgen het socialisme zich zou gaan ontwikkelen tot een nieuwe vorm van religie. Op die manier zou het volk misschien gered zijn van honger en uitbuiting, maar geestelijk zou men nog altijd niet vrij zijn.

Dit inzicht zette hem op het pad van het anarchisme. Mensen moesten vrij en onafhankelijk kunnen zijn, ook geestelijk, en zich vrij kunnen ontwikkelen en scholen, om te voorkomen dat ze werden onderworpen aan het gezag van het drievoudige monster 'troon, altaar en beurs'. Hij vatte het ook samen als de tirannie van de vijf k's: kerk, koning, kapitaal, kazerne en kroeg. Dit waren de elementen die het volk passief en afhankelijk maakten, en die dienden te worden bestreden.
Hij stelde gezag tegenover vrijheid: het autoritaire socialisme van de staat versus liberaal socialisme. Anarchisme had voor hem de betekenis van dit vrije socialisme.

Dat Domela Nieuwenhuis zichzelf een athe�st noemde is ondermeer te lezen in zijn boek Van Christen tot Anarchist, waarin hij zijn ontwikkeling beschrijft van evangelist tot athe�st, socialist en ten slotte anarchist.
Het verbaast mij dat Domela Nieuwenhuis nog steeds wordt genoemd als dominee, omdat hij zich expliciet negatief over religie heeft uitgelaten. Ik vind het vooral jammer omdat daardoor wordt gesuggereerd dat Domela Nieuwenhuis het socialisme zag als iets dat heel natuurlijk aansloot bij religie, om zo het volk te emanciperen en het de mogelijkheid te geven zichzelf te bevrijden uit de armoede. Hij wees integendeel de kerk aan als instantie die socialisme en emancipatie t�genwerkte. De mens moet zich door ontwikkeling en het vergroten van kennis bevrijden van ieder gezag, ook het gezag van god.

Verzoek

Bij deze wou ik u verzoeken om 'Luthers Predikant' weg te halen, en 'athe�st en anarchist' aan het bordje toe te voegen. Dat zal recht doen aan de werkelijke betekenis van Domela Nieuwenhuis.
Ik hoop dat meer mensen zich gaan verdiepen in de idee�n van Domela Nieuwenhuis en ge�nspireerd raken om zijn maatschappelijke idealen verder te ontwikkelen. Uitbuiting en bedrog liggen altijd in nieuwe gedaantes op de loer, en het is goed als mensen zich ervan bewust zijn hoe ze kunnen voorkomen afhankelijk te worden van elke k die het op onze vrijheid en levensvoorwaarden voorzien heeft.

Deze brief is gestuurd naar de Amsterdamse Straatnamencommissie en zal op 30 september in de deelraad worden behandeld.
Hij werd eerder gepubliceerd op de website van het Atheistisch Verbond.

Bertrand Russell over god en religie

Wed, 31 Aug 2011 02:08:00 +0100

http://www.youtube.com/watch?v=2aPOMUTr1qw

Wanneer gaat het westen de islamitische straatterreur aanpakken?

Wed, 10 Aug 2011 00:50:00 +0100

Overal krijgen steeds meer mensen te maken met de agressie van moslims die zich niet in de westerse samenleving kunnen of willen integreren. Steeds meer mensen laten hun frustratie in het openbaar horen. Buurtbewoners, scholen, instanties, winkeliers en bedrijven, westers geklede vrouwen, joden, homo's, artsen, ziekenhuizen, ambulancemedewerkers en de brandweer, busschauffeurs, iedereen heeft inmiddels wel persoonlijke verhalen te vertellen. Omdat de politiek de andere kant uitkijkt en mensen die aan de bel trekken wegzet als racisten en populisten, willen bewoners volgens een artikel in De Pers in Helmond nu zelfs overgaan tot het oprichten van eigen knokploegen tegen de intimidatie en het geweld van deze jongeren. Wanneer gaat het westen nu eindelijk de islamitische straatterreur aanpakken? Benoemen en bouwen is het devies - dus eindelijk de islam benoemen als oorzaak van de integratieproblemen en de achterstand van de moslimgemeenschap. Religie in de taboesfeer houden zal in de nabije toekomst tot ongekende problemen met de allochtone gemeenschap leiden.

Er moet niet worden gewacht tot de emancipatie en het verlangen naar vrijheid van binnenuit komt. Het westen moet rechtsstreeks de confrontatie aangaan en durven te zeggen wat het verschil is tussen totalitair religieus sektarisme en een open samenleving. Waarom zouden wij onze cultuur niet in het openbaar mogen uitdragen en verdedigen? Waarom moeten we de moslims met zoveel respect behandelen dat we niet eens mogen uitleggen wat de waarden van onze open, seculiere maatschappij inhouden, en wat er de voordelen van zijn?

We moeten niet langer zeggen 'Marokkaanse jongeren' of 'cultuur', want als de zogenaamde cultuur of het land van herkomst de oorzaak van deze problemen waren, was het allang bespreekbaar gemaakt. Het probleem is nu juist dat een 'heilige ideologie' de problematiek onbespreekbaar maakt; de religie bekritiseren is taboe, en daarom kunnen de oorzaken binnen de islamitische cutuur niet worden besproken. Daardoor blijven de misstanden woekeren en vergroten de problemen naarmate de islamitische gemeenschap groeit en de achterstand zichtbaarder wordt.

De islam is zo seksistisch en discriminerend dat mannen en vrouwen leven in gescheiden domeinen. Dit vindt zijn weerslag in de opvoeding. Jongens worden de straat op gestuurd, waar ze elkaar opvoeden, voor galg en rad. Ontelbare meisjes en vrouwen worden in huis gehouden of via sluiers en onder begeleiding van een voogd uit de zichtbaarheid van het publieke domein gehouden. Ook volwassen vrouwen hebben een voogd. De seksualiteit van vrouwen wordt gedemoniseerd. Door hun isolatie weten vrouwen niet eens dat ze in Nederland gelijke rechten en mensenrechten hebben, in tegenstelling tot de islamitische wet.
Onderdrukking van de seksuele gevoelens leidt tot enorme seksuele frustratie, en narcistisch en crimineel gedrag.
Jongens hebben in de opvoeding grote privileges en grote bewegingsvrijheid, zo erg zelfs dat de moeder als opvoedster geen zicht heeft op het gedrag van de kinderen. Zij staan in de hi�rarchie zelfs vaak lager dan de zoons. Zo bleek uit een artikel in de Opzij enige jaren terug dat vele jongens hun moeder sloegen als deze verwesterde.

Onderwijs en algemene ontwikkeling worden niet gestimuleerd, boeken lezen is bijna onbekend, culturele belangstelling wordt niet aangemoedigd. Op het idee van huiswerkbegeleiding komt men in vele islamitische gezinnen niet, en als men het al zou willen kan men het niet omdat de ouders en vooral de moeders zelf analfabeet en ongeschoold zijn. Dit terwijl in Nederland het belang van het onderwijs breed wordt gezien als een verworvenheid van de emancipatiebewegingen en een noodzakelijkheid om niet in armoede en afhankelijkheid te vervallen. In de moslimwereld is dit idee onbekend. Een van de problemen is dat kennis, emancipatie en autonomie leiden tot mondigheid, en daarmee ook tot onafhankelijkheid van de godsdienst. Het vervagen van de islam is dan niet ondenkbaar, en dat wil men in de islamitische gemeenschap tot elke prijs voorkomen.

Kennis over de wereld wordt binnen de islamitische cultuur dus niet op prijs gesteld. Er is maar ��n vorm van kennis, en dat is kennis over de islam. De islam vertelt mensen alles wat ze nodig hebben, en meer hoeven ze niet te weten, dat is wat je hoort in islamitische kringen. Als kennis over de wereld zich dan al onontkoombaar opdringt aan de islamitische gemeenschap, dan wordt de werkelijkheid zo verdraaid tot hij in overeenstemming kan worden gebracht met de islam. Maar je zomaar in de natuur en de wereld verdiepen, los van de islam, is iets wat niet wordt gestimuleerd, integendeel zelfs wordt tegengegaan.

Het hebben van hobby's wordt binnen de islamitische cultuur ook niet bevorderd, er is geen interesse voor. Normaal gesproken hebben jongeren uiteenlopende hobby's die getuigen van belangstelling voor de wereld, en die hun nieuwsgierigheid in het vergaren van kennis en ontwikkelen van vaardigheden ontwikkelt. Ook lezen wordt niet gestimuleerd, kinderboeken worden niet gelezen. Het lijkt me eigenlijk uitgesloten dat islamitische jongeren de ontelbare fantastische kinderboeken hebben gelezen die onze cultuur rijk is, ik heb krijg gevoel in elk geval niet als ik om me heen kijk.
Veel teveel moslimjongeren doen niets anders dan zich op straat vervelen en de confrontatie aangaan met de vrije gemeenschap waardoor ze worden omringd.

Eremoord wordt vanuit de islam gestimuleerd, zowel door het geweld tegen zich seksueel vrij gedragende vrouwen waartoe deze religie oproept, inclusief het wreed vermoorden van deze vrouwen, als door het typisch islamitische systeem van familietribunalen, dat eigenrichting volgens islamitische regels bevordert.

De politiek probeert deze kwesties toe te dekken en te bagatelliseren. Balkenende beloofde de moslims na de moord op Theo van Gogh dat ze niet meer bang hoefden te zijn dat ze zouden worden gekwetst door de Nederlanders. Wouter Bos wilde ge�nspireerd door een Maleisische moslimpropagandist en Achmed Marchouch als overheid een 'gematigde islam' verspreiden. Anja Meulenbelt van de SP voert op haar SP-weblog een religieuze kruistocht alsof de scheiding tussen kerk en staat nooit is uitgevonden en de SP niet ooit een seculiere partij was. Haar partijgenoot Van Bommel voert intifada's met de moslims tegen de joden, en maakt alle SP-stemmers medeplichtig aan een waanzinnige lokale godsdienstoorlog. Het PvdA-bestuur riep onlangs op ritueel slachten toe te staan, met het oog op de islamitische en joodse achterban, in plaats van de seculiere cultuur te verdedigen en zich tegen religieuze dierenmishandeling uit te spreken.

In bijna alle partijen zitten moslims die ervoor waken dat de islam met respect wordt behandeld en zorgen dat geen politicus in het openbaar durft te zeggen dat de islam het probleem is. Deze infiltratie is een groot politiek probleem zolang de partijen niet openlijk durven te zeggen dat zij een open democratie vertegenwoordigen, en geen theocratie. Moslims in de politiek zou geen probleem zijn, zolang ze maar de waarden van hun partij vertegenwoordigen en hun aanwezigheid niet gebruiken om de islamitische belangen via elke partij aan de maatschappij op te dringen. In werkelijkheid hebben ze andere doelstellingen. Een eigen partij oprichten is geen optie, want daar zouden niet veel mensen op stemmen, dus proberen moslims de bestaande partijen om te vormen tot islamrespecterende eenheden.
De roependen in de woestijn die het nog wagen er iets van te zeggen worden gedemoniseerd en bedreigd, en naar onbetekenende politieke laagten gedegradeerd.

De veelgehoorde stelling dat slechts een 'minderdheid het bederft' is ook geen argument, want de meerderheid doet er het zwijgen toe en wil de problemen niet aanpakken. Men is banger dat de islam vervaagt of een slechte naam krijgt en steekt de kop in het zand, of misschien hebben velen wel een grotere afkeer van de westerse samenleving dan van de islamitische straatterroristen. Misschien hebben ze wel begrijp voor het lastigvallen van westerse vrouwen, want in moslimlanden is het ook gebruikelijk dat vrije vrouwen in hun billen worden geknepen of met stenen worden bekogeld.
Het is niet terecht dat er voortdurend naar westerse oorzaken voor de problemen wordt gewezen, en dat deze mogelijkheden wel volop overheidssteun krijgen. In het verleden kregen moslims toewijzing bij de woningtoewijzing, ze krijgen gratis taallessen (in tegenstelling tot anderen die in het westen komen wonen), de kinderen die de taal niet spreken werden begeleid in speciale schakelklassen, werkloze immigranten krijgen een uitkering zonder dat aan hen dezelfde eisen wordt gesteld als aan Nederlanders zoals het hebben gevolgd van degelijke scholing en het spreken van de taal, bij allerlei instanties worden mensen kosteloos in hun eigen talen geholpen. Vermeend westers racisme wordt aangepakt, door initiatieven als de 'Wet Samen' en andere verplichtingen om de werkloosheid onder moslims weg te nemen. Er worden miljarden aan 'integratieprojecten' verdeeld, maar deze blijken niet te worden besteed aan het integreren van moslims en ze als individu te emanciperen, maar in het integreren van de islam in de westerse samenleving.

Natuurlijk zijn er ook andere religieuze en niet-religieuze culturen die leiden tot achterstand en tot het onvermogen te emanciperen en persoonlijk te ontwikkelen. Maar het verschil met de islam is dat deze culturen mensen gewoonlijk niet aanmoedigen tot agressief en gewelddadig verzet als er wordt geprobeerd de problemen aan de kaak te stellen en tot verandering te komen. Het wordt hoog tijd dat wij ons niet langer laten intimideren en bedwelmen door de islamitische retoriek en de discussie aangaan over de tegenstellingen tussen de islamitische cultuur en de ge�mancipeerde, vrije samenleving. Ook de negatieve effecten van de islam en zijn profeet op de gelovigen mogen aan de orde worden gesteld. Zulke discussies behoren tot de normale westerse omgangsvormen en vrijheid van meningsuiting, en hebben dus niets te maken met xenofobie, islamofobie of kwetsen en beledigen. Dus laten we ons niets aantrekken van de politici die onze cultuur in de uitverkoop hebben gedaan en op de koop toe voor racist uitmaken, maar de discussie over de islam met moslims aan te gaan en het belang van de open samenleving verdedigen tegen de theocratie.

Baron d'Holbach: La theologie portative; religie in pocketformaat - ingekort woordenboek van de christelijke religie

Sun, 10 Jul 2011 14:13:00 +0100

Titelblad van Theologie Portative.

Het boek La theologie portative; religie in pocketformaat van de baron d'Holbach verscheen clandestien in 1768 met als fictieve auteur �eerwaarde Bernier�. Met bijtende humor en scherpte geschreven samen met zijn secretaris Naigeon, gebruikt hij het wapen van Voltaire: de ironie. Ze doen alsof ze het christendom verdedigen, maar ze maken het op een bijtende manier belachelijk, en ze ontmaskeren krachtig maar tegelijk op een amusante manier het ridicule van de religie en het ingebouwde bijgeloof.
Er schuilt echter onder het uiterlijk van subversiviteit en schimpscheuten het wapen van de rede, de intelligentie en het gezond verstand. De b�ron d'Holbach en de kleine groep rond hem voerden op een levensgevaarlijke manier een revolutie v��r de revolutie van 1789. De beste illustratie is door enkele voorbeelden te geven. De vertaling is vrij maar correct naar inhoud.

� Abraham

Dit is de stamvader van de gelovigen. Hij loog, werd op echtelijk vlak bedrogen, sneed zijn voorhuid af en was zo gelovig dat � had een engel hem niet tegengehouden � hij de keel wou oversnijden van zijn zoon. De goede God had hem dit bij wijze van scherts opgedragen. Het gevolg was dat God een eeuwig verbond met hem en zijn nageslacht aanging, maar de zoon van God heeft sindsdien dit verdrag vernietigd met als goede reden dat zijn papa niet alles voorzien had.

� Armoede

In de christelijke religie ziet men overal armoede. Jezus Christus is een arme God en zelfs een armetierige God, zijn apostelen waren slechts armoezaaiers, de bisschoppen zijn arme heiligen en monniken leggen de gelofte van eeuwige armoede af. De geestelijkheid predikt armoedigheden die worden geloofd door arme mensen die hier voor rijkelijk betalen. De goederen van de geestelijkheid behoren aan de armen. Hieruit volgt dat niets juister en rechtvaardiger is dan de armen alles af te nemen om de geestelijkheid te verrijken.

� Bastaardkinderen

Zijn nietsnutten waarvan de ouders de Kerk niet hebben betaald om te mogen samen slapen. Ten gevolge van de wijze rechtspraak die werd ingevoerd door de erfzonde, moeten bastaardkinderen gestraft worden voor de fouten van hun ouders: men onthoudt hen van de voorrechten die kinderen hebben waar de ouders wel hebben betaald om samen te slapen.

� Engelen

God heeft geen email of Twitter. Daarom moet hij voor communicatie vanuit zijn hemels kabinet steeds een beroep doen op koeriers. Zij zijn de go-betweens tussen God en zijn favorieten. Zonder engelen zou God zijn boodschappen zelf moeten doen. Iedere christen heeft het voordeel een engelbewaarder te hebben. Die verhindert hem stommiteiten te doen, maar jammer genoeg staat de vrije wil van de mens in de weg. Daardoor doet de engelbewaarder nooit iets. Aartsengelen zijn wat de kardinalen zijn voor de bisschoppen: de voorzienigheid gebruikt ze in de belangrijkste ambassades.

� verschijningen

Wonderbaarlijke visioenen die voorbehouden zijn aan wie door God begenadigd is met weinig gezonde hersenen, hysterisch gloeiende hersenen, slechte spijsvertering en een enorme neiging tot liegen.

� Altaar

Dat zijn de tafels van God, die gedegouteerd is van alle gerechten die men hem vroeger voorschotelde. Thans wil hij dat de offerpriesters hem zijn eigen zoon opdienen, die ze daarna zelf opeten en anderen doen opeten. Terecht houden ze de saus (de wijn) voor zichzelf. Als hij dit lekker gerecht ziet is de woede van de eeuwige vader gekalmeerd en wordt hij het hartsvriendje van allen die mee zijn zoon oppeuzelen.

� Doopsel

Sacrament dat onmisbaar is voor het welzijn. God zal niemand laten delen in zijn glorie tenzij die persoon eens in zijn leven een geut water over zijn achterhoofd heeft gehad. Dit water heeft de eigenschap de enorme zonde die reeds uitgeboet werd door de zoon van God, weg te wassen bij het kind. Deze enorme zonde werd begaan enkele duizenden jaren voor de ouders van het kind er aan dachten zelf een kind te fabriceren.

� Apostels

Dit zijn 12 schurken, sterk onwetend en even grote schooiers als de ratten in de kerk. Zij waren de hofhouding van God op aarde. Hij gaf hen de opdracht gans de wereld te onderrichten. Hun opvolgers hebben sindsdien met behulp van de theologie fortuinen verzameld. De eerste apostelen waren niet op de hoogte van theologie. Daarenboven is de geestelijkheid, net als de adel, gemaakt om steeds meer luister toe te voegen zodat zij steeds verder af staan van hun voorgangers.

� De almachtige

De kracht voorbehouden aan God om alles te kunnen doen zonder dat iets in de natuur hieraan kan weerstaan. Alhoewel wij zien dat de goddelijke almacht nog niet op een punt is aangekomen dat de schepping gods er uit ziet zoals de geestelijkheid dat wil. Hij kan de mensen niet laten handelen en denken zoals hij wil. De duivel, die door God als een zeer sluw iemand werd geschapen, neemt dikwijls de vrijheid om zijn kracht voor het kwade te gebruiken, maar dat bewijst niets. God heeft de duivel zo geschapen, dus wil God dat de duivel zijn plannen dwarsboomt. God wil de duivel niet vernietigen, want dan heeft hij niets meer om handen en hij vreest dat de geestelijkheid daar beneden rusteloos wordt. De priesters van de Roomse Kerk zijn machtiger dan God: hij kan zichzelf niet opnieuw maken terwijl zijn priesters dit door de transsubstantie voortdurend doen.

� Transsubstantie

(zie ook: werkelijke aanwezigheid)
Volgens de katholieken had God de beleefdheid in brood en wijn te veranderen toen dat voor de priesters goed uit kwam. Door een goocheltruc verandert de priester dat brood en die wijn weer in God zelf. God kan dat zelf niet, hij heeft hiervoor de priesters nodig. Dat is de strafste goocheltoer die de geestelijkheid tot op heden heeft uitgevonden.

� Vampieren

Dat zijn doden die zich amuseren met het bloed uit levenden te zuigen. Gezonde geesten twijfelen misschien aan die meesterlijke zet, maar als zij de ogen openen zien zij een dood lichaam het levend lichaam van de maatschappij uitzuigen. (zie ook: monniken, priesters, geestelijkheid)

Uit: LA THEOLOGIE PORTATIVE ; RELIGIE IN POCKETFORMAAT, ingekort woordenboek van de christelijke religie, (Paul-Henri Thiry D�Holbach)

Vertaling door Ivan Basyn. Zie ook zijn weblog: heiden, vrij van religianten.

Documentaire over de evolutie van cel en het celonderzoek

Wed, 16 Mar 2011 00:15:00 +0100

Documentaire met Adam Rutherford over de evolutie van cel en het celonderzoek.

Documentaire met Adam Rutherford over de evolutie van cel en het celonderzoek.

http://www.youtube.com/watch?v=hScXxGeL0sA

Holy Halucinations 19 - weerleggingen

Tue, 22 Feb 2011 19:43:00 +0100

Willekeurig deel uit een reeks weerleggingen van heilige hallucinaties, ter lering en vermaak.

http://www.youtube.com/watch?v=wsyvZQOTU4U

Willekeurig deel uit een reeks weerleggingen van heilige hallucinaties.

Mijn nominatie voor de Hoeiboei hoofddoekprijs 2011

Mon, 31 Jan 2011 19:59:00 +0100

De website Hoeiboei reikt jaarlijks een hoofddoekprijs uit aan degene die in het afgelopen jaar 'het zotste excuus verzint om dit malle en discriminerende symbool in onze seculiere samenleving te promoten'. Op de website staan een aantal mensen voorgedragen op wie je je stem kan uitbrengen. Het is moeilijk te kiezen, maar mijn nominatie voor dit jaar gaat naar de Commissie Gelijke Behandeling, die stelt dat scholen het dragen van hoofddoeken niet mogen verbieden. Aangezien alleen stemmen op personen mogelijk is, zal mijn stem dus gaan naar de mij verder onbekende voorzitter Laurien Koster. De reden is dat deze commissie, die is ingesteld om ongelijke behandeling te bestrijden, juist ongelijke behandeling bevordert door religieuze ongelijkheid in bescherming te nemen. De commissie heeft als controleorgaan op de uitvoering van de wet veel invloed en remt de noodzakelijke discussie over de achterliggende problematiek, namelijke sektarische en religieuze onderwerping van vrouwen en meisjes.

Meisjes mogen op grond van religie ongelijk worden behandeld. De Commissie Gelijke Behandeling ondersteunt discriminatie en ongelijkheid in plaats van deze te bestrijden. Het recht dat religies nemen om te kunnen discrimeren en zelfs de wet te ontduiken wordt door de CGB verdedigd, terwijl religies grip op de samenleving proberen te krijgen om de verworven vrijheden en gelijke rechten te onderdrukken. Geen enkele religie promoot gelijke rechten of individuele ontwikkeling, dus met een beroep op de vrijheid van religie kan geen gelijke behandeling worden bereikt.

Het sluieren van vrouwen is ongelijke behandeling

Op de website van de commissie is ondermeer het volgende te lezen:

Leerlingen moeten op school in beginsel de ruimte krijgen om hun godsdienst of levensovertuiging te uiten door middel van hun kleren. Dat geldt zowel voor openbare scholen, als voor het bijzonder onderwijs. Dat volgt uit de Wet gelijke behandeling. Het betekent bijvoorbeeld dat een school een leerling niet zomaar mag verbieden om een hoofddoek, een keppeltje of een kettinkje met een kruisje te dragen. De CGB heeft al verschillende keren geoordeeld dat scholen die bijvoorbeeld hoofddoeken verbieden een verboden onderscheid maken op grond van godsdienst.
Dat wil niet zeggen dat een school geen enkele eis aan kleding mag stellen. Kledingvoorschriften en gedragscodes zijn zelfs heel gewoon. Maar als die voorschriften beperkingen meebrengen voor godsdienstige uitingen, zijn ze alleen toegestaan als er zwaarwegende belangen op het spel staan. Het gaat dan bijvoorbeeld om gevallen waarin de rechten en vrijheden van anderen in het gedrang komen.

Het sluieren van vrouwen is een vorm van discriminatie en ongelijkheid, maar wordt in de hoofddoekdiscussie structureel voorgesteld als een godsdienstig symbool gelijk aan kettinkjes of keppeltjes. De reden dat er in onze seculiere maatschappij niet bijzonder veel verzet is tegen het dragen van kettinkjes, hangertjes of zelfs keppeltjes is als uiting van het aanhangen van een godsdienst is dat deze attributen inderdaad niet veel meer waren dan een symbool. De hoofddoek is echter meer dan een symbool: het is de vorm van onderdrukking en discriminatie zelf. De hoofddoek is het middel waarmee vrouwen onzichtbaar worden gemaakt, van hun identiteit en seksualiteit worden beroofd en als mens worden onderworpen aan hun voogd. Bovendien wordt van mannen niet gevraagd zichzelf op een dergelijke manier weg te cijferen en aan de zichtbaarheid te ontrekken.

De islam is een scherp discriminerende religie, en de islamitische wet is onverenigbaar met de westerse wetten. Terwijl westerse wetten onze vrijheden waarborgen en mensen beschermen tegen discriminatie, beperkt de islamitische wet juist de vrijheid. Discriminatie en onderdrukking van de vrijheid en persoonlijkheid is een essentieel kenmerk van de islamitische wet. Als gevolg van dit verschil lopen de onophoudelijke pogingen om de sharia in het westen acceptabel te maken voortdurend stuk.

De sluier is een vorm van controle over vrouwen

Het sluieren van vrouwen is onderdeel van de discriminatie van de sharia. Door de sluier voor te stellen als een religieus symbool, dat gelijkwaardig is aan het dragen van een kruisje om de nek, probeert men de islamitische controle door de man over vrouwen aan het westen op te dringen. Maar de hoofddoek is geen symbool, het is de vorm waarmee vrouwen seksueel onderhorig wordt gemaakt aan haar voogd. Volgens de islam is de vrouw tot kuisheid gedwongen omdat de wet haar zelf verantwoordelijk maakt voor seksuele overtredingen, in welke vorm dan ook. Het sluieren dient om haar seksuele uitstraling te verbergen, en om de vrouw zo onzichtbaar mogelijk te maken. De zichtbaarheid van de vrouw en de opwinding die dat bij mannen teweeg zou brengen veroorzaakt immers fitna (chaos) in de maatschappij.

De film 40 qm Deutschland over het ge�soleerde leven van moslimvrouwen die in hun huizen worden opgesloten. Het huis is het domein van de vrouw.

Het sluieren van vrouwen gaat dan ook vaak samen met de verplichting voor vrouwen om zoveel mogelijk binnenshuis te blijven en niet 'onnodig' naar buiten te gaan. De straat, de buitenwereld, is volgens de islam het domein van de man, terwijl het huis het domein van de vrouw is. Het is duidelijk wat het gevolg is van deze absurde vorm van 'gelijkheid' waarin elk zijn eigen domein krijgt toegewezen: vrouwen leven ge�soleerd en zijn niet in staat een visie op deze onderdrukking te ontwikkelen of er een front tegen te vormen. Al in 1985 verscheen in Duitsland de islamkritische film 40 Quadratmeter Deutschland, een Duits-Turkse film die handelde over importbruiden die in het westen worden opgesloten, geen westerse taal mogen leren spreken en volledig ge�soleerd van de westerse beschaving leven, zonder enig besef te hebben van het feit dat vrouwen hier gelijke rechten hebben. Het schokkende thema van deze film is volledig genegeerd, en het gebruik is in de loop der jaren alleen maar erger geworden, met het ontstaan van islamitische getto's waarin nauwelijks Nederlands wordt gesproken en vrouwen geen contact hebben met westerse buurtgenoten als gevolg.

Op de website van de commissie is te lezen dat het recht van moslimmeisjes om gesluierd naar school te gaan volgt uit de Wet Gelijke Behandeling, maar het is mij niet duidelijk uit welk wetsartikel dit precies volgt. Het is evengoed mogelijk dat de wet zo is opgesteld dat wetten die dienen voor het beschermen van mensen tegen discriminatie zodanig worden uitgelegd dat op grond van een bepaalde uitleg omtrent godsdienstvrijheid op basis van religie toch gediscrimineerd kan worden. Het is duidelijk dat het sluieren van schoolkinderen op basis van hun sekse en seksualiteit een vorm van ongelijke behandeling is, die bovendien een vrije ontwikkeling remt en vooroordelen tegen de vrouwelijke seksualiteit in de hand werkt.

Hoe ongelijkheid gelijkheid wordt met behulp van religieuze retoriek

Dat het religieuze discriminatie betreft is ook makkelijk in te zien door je voor te stellen dat het sluieren van vrouwen in de Wet Gelijke Behandeling zou worden vastgelegd. Iedereen zou zich afvragen waarom vrouwen moeten worden gesluierd, en mannen niet. Het is niet te beredeneren waarom het wel een vorm van gelijke behandeling zou zijn door indirect te verwijzen naar religieuze vrijheid. Het punt is dat er altijd een beroep wordt gedaan op religieuze vrijheid om duidelijke regels t�gen discriminatie te kunnen ondermijnen. Religieuze vrijheid is de manier waarop elke vorm van vrijheid en elk mensenrecht ongedaan kan worden gemaakt.

Islamitische mannen worden ontzien in de hoofddoekdiscussie

De stelling van vele mensen die v��r de hoofddoek pleiten omdat vrouwen anders helemaal niet meer in het openbaar zouden verschijnen komt welbeschouwd neer op het erkennen dat moslims hun vrouwen mogen opsluiten en mogen verbieden het huis te verlaten als ze weigeren hun lichaam onzichtbaar te maken. Hoe absurd het ook is om het dragen van de hoofddoek op deze grond te verdedigen, toch wordt hij steeds weer opgevoerd. Hier is bijvoorbeeld Eberhard van der Laan aan het woord:

Ja, maar als deze vrouwen geen hoofddoek dragen, kunnen en of mogen ze niet werken, sporten, studeren, naar buiten, zwemmen, naar de fysiotherapeut, hun kinderen van school halen, een topfunctie bekleden, naar een voorlichtingsloket van de gemeente... Alles beter dan dat deze vrouwen binnen zitten.

Dus omdat alles beter is dan dat vrouwen binnenzitten worden niet de mannen en de religie aangepakt die 'vrouwen behandelen als beesten en ze opsluiten in hun huizen' (zoals de historische geleerde Averro�s het uitdrukte), maar wordt het leven van ontelbare vrouwen bedorven door ze in doeken te hullen als ze de straat op willen, zelfs als in de zomer ook de islamitische mannen hun kleren zoveel mogelijk van zich afwerpen omdat het in de hete zon niet om uit te houden is. Als alles beter is dan dat deze vrouwen binnenzitten, pak dan de oorzaak van dit onrecht aan, en maak vrouwen niet dubbel tot slachtoffer door ze 'het recht te geven' hun huis op de rug met zich mee te dragen. Het effect is dat vrouwen worden gediscrimineerd door het begrip vrijheid zo uit te leggen dat het tegendeel ermee wordt bedoeld.

Wie van al die mensen die zeggen dat de hoofddoek de vrijheid van vrouwen vergroot omdat ze gesluierd van haar mannelijke voogd wel 'naar buiten mag' (!) heeft ooit durven zeggen dat het de schande is van de islam dat de vrouw toestemming van een man nodig heeft om te kunnen gaan en staan waar ze wil? Liever gaan deze mensen de strijd aan met mensen die pleiten voor emancipatie en zich verzetten tegen de islamitische minachting voor vrouwen. Islamcritici kunnen makkelijk racist of islamofoob worden genoemd, omdat van hen weinig te vrezen is behalve hun scherpe woorden. De beruchte agressie van de islamitische man is blijkbaar een stuk griezeliger, dus die kan maar beter worden ontzien in de hele hoofddoekdiscussie.

Het steunen van discriminatie belemmert emancipatie.

In plaats van de strijd aan te gaan tegen deze onderdrukking en de confrontatie met de islam en moslims aan te gaan bestempelt de CGB het bestrijden van ongelijke behandeling tot ongelijke behandeling. Het opkomen voor emancipatie en seksuele vrijheid van moslimvrouwen, zodat zij tot zelfstandige individuen met gelijke rechten kunnen ontwikkelen, wordt onderdrukt op grond van omgekeerde vrijheidsretoriek die vrouwen weer onderwerpt aan hun religie. Het lijkt wel alsof er nooit sprake is geweest van westerse emancipatiebewegingen.
Laurien Koster wijst er in het jaarverslag van 2009 op dat de wetgeving rond gelijke behandeling erom vraagt dat burgers in het publieke domein elkaar beschermen tegen uitsluiting. Iedereen neemt aan de samenleving deel met zijn eigen identiteit. Daar is iets voor te zeggen, maar die identiteit moet wel de gelegenheid hebben zich te ontwikkelen. Schoolgaande jongeren ontwikkelen zichzelf vanuit vrijheid, niet door de ontwikkeling op grond van religieuze opvattingen over vrouwelijke autonomie selectief te smoren.

Bovendien is het sluieren juist een vorm van het onderdrukken van een eigen identiteit. Toen de Chinezen door Mao werden gedwongen uniforme kleding te dreigen twijfelde daar niemand aan. Terwijl er volop wordt gepleit voor het recht van scholieren om hoofddoeken te dragen is er geen enkele discussie voor het recht van moslimvrouwen om openlijk seks te mogen hebben met wie ze zelf willen, ook zonder dat van een huwelijk sprake is. De sluiers gaan samen met de eis voor vrouwen als maagd het huwelijk in te gaan; vooral haar maagdelijkheid en kuisheid zijn van belang voor haar identiteit. De bewegingsvrijheid van moslimvrouwen is ernstig beperkt. Het ontbreken van een discussie over baas in eigen buik en vagina in de moslimwereld en het recht van vrouwen te mogen gaan en staan waar ze willen is een sterk signaal naar buiten toe dat er iets schort aan de vrijheid van moslimvrouwen. Aangezien de CGB conclusies trekt uit de klachten die worden ingediend zijn die conclusies vooral gebaseerd op het provocerende aangiftebeleid onder moslims die gebruik maken van de westerse anti-discriminatiewetgeving om de islam in het westen op te dringen.

Er is hierboven al op gewezen dat het sluieren in de islamitische wereld samengaat met het uitsluiten van vrouwen uit het publieke domein. De stelling dat burgers de verantwoordelijkheid hebben elkaar niet uit te sluiten weerspreekt het accepteren van de hoofddoek, dat de uitsluiting uit het publieke leven van vrouwen nu juist benadrukt. Bovendien werkt het sluieren vervreemdend. Naarmate meer vrouwen zich sluieren of afwezig houden uit het publieke domein worden vrouwen als zelfstandige, seksuele wezens beangstigender. De patriarchale religies demoniseren vanouds vrouwen vanwege hun seksualiteit, en natuurlijk in het bijzonder vanwege het feit dat vrouwen de kinderen baren; in het patriarchaat moet de man de seksualiteit van de vrouw controleren omdat de man centraal in de afstamming is gesteld. De gewoonte om vrouwen zelf verantwoordelijk te houden voor hun verkrachting komt hiervandaan. In de islam is deze verantwoordelijkheid van vrouwen zelfs wettelijk vastgelegd. Naarmate de seksualiteit van vrouwen meer wordt gedemoniseerd en vrouwen meer worden gedwongen zich zedig te kleden is het moeilijker voor niet-onderworpen vrouwen om zich vrij te kunnen bewegen en serieus te worden genomen.
Ook werkt het sluieren segregatie in de hand, in plaats van dat het de integratie bevordert. Er onstaat een zwart-witbeeld over mannen en vrouwen op basis van hun geslacht. Verschillen tussen mannen en vrouwen worden benadrukt op basis van vastliggende opvattingen over beelden over mannelijkheid en vrouwelijkheid.
Dat sluieren samengaat met segregatie blijkt ook uit regelmatige verzoeken vanuit de islamitische gemeenschap om mannen en vrouwen gescheiden te houden. Zo worden voor moslimvrouwen gescheiden zwemuren bepleit opdat ze niet met mannen in aanraking hoeven te komen, en in ziekenhuizen wordt verzocht om vrouwelijke artsen omdat moslimvrouwen niet alleen met mannen mogen zijn. Deze basis van wantrouwen en apartheid is niet gezond voor een samenleving.

De CGB stelt godsdienstvrijheid boven de vrijheid van de seculiere maatschappij eigen opvattingen te hebben

De CGB kiest in feite veel te vaak voor de gesluierde vrouw op basis van godsdienstvrijheid, en nooit voor de seculiere maatschappij waarin mensen met elkaar s�men willen leven en gelijke rechten hebben. Nog voorbijgaand aan de vraag of de hoofddoek al dan niet moet worden verboden is het wel heel lastig om deze kwestie via het maatschappelijk debat aan de kaak te stellen als overheidsgelieerde instellingen door oneigenlijke argumentatie druk uitoefenen op instellingen die iets aan het probleem proberen te doen.

De commissie stelt steeds op grond van religieuze vrijheid degenen in het gelijk die vinden dat mannen en vrouwen elkaar niet de hand hoeven te schudden. Scholen die hoofddoeken willen verbieden, instellingen en bedrijven die geen ruimte willen geven aan gesluierde vrouwen, een agente die een hoofddoek wil dragen, een bedrijf waar het personeel headsets draagt moet toestaan dat moslimvrouwen de headset �ver de hoofddoek dragen, zwembaden mogen vrouwen in boerkini's niet weigeren. Moslims doen dan ook steeds vaker een beroep op deze commissie om te forceren dat gesluierde vrouwen overal moeten worden geaccepteerd, hoe andere culturen ook tegenover dit opdringen van religieuze en sektarische gebruiken staan. Ze tasten af hoever ze kunnen gaan. Op basis van dergelijke provocerende klachten kwam notabene een rapport tot stand over een toename van discriminatie van moslims in Nederland. Maar religie is de antithese van vrijheid en emancipatie. Vanuit religieuze hoek wordt door intimidatie voorkomen dat mensen zich tegen de religieuze tradities durven te verzetten. Daarnaast bestaat er een grootschalige propaganda-industrie die retoriek ontwikkelt om de islam zo uit te leggen dat hij acceptabel wordt in het westen. Daarvoor wordt alles wat krom is rechtgeredeneerd, een strategie die overigens een rijke historische traditie kent en ook het christendom niet vreemd is. De dringende eis religie te respecteren en het voortdurende beroep op godsdienstvrijheid zijn maskers om de problemen niet daar aan te kunnen pakken waar het wringt, namelijk in de religie zelf. Een commissie die gelijke behandeling mogelijk wil maken moet het ook aandurven de religieuze ongelijkheid aan de kaak te stellen. In plaats daarvan verdedigt de commissie de ongelijkheid als vorm van religieuze vrijheid. Een dergelijke commissie verdient volgens mij alle prijzen van de ongelijkheid die er maar te vergeven zijn.

een joods-romeins kerstkindje - messianisme en de heilige oorlog

Wed, 29 Dec 2010 23:46:00 +0100

Romeinse of christelijke symboliek in de catacomben? Schildering van eros-figuren met druiventrossen, het bloed van christus of van Dionysos, in de catacombe van Domitilla. Veel taferelen schetsen een idyllisch leven aan gene zijde.

In deel 1 kwam naar voren dat een messias volgens de joden een door god gezonden heilige strijder was, die de joden van hun onderdrukkers zou bevrijden en aan de wereldheerschappij zou helpen. Deze profetie had zich al door het hele oosten verspreid, toen de eerste joodse opstand (66-70) werd neergeslagen door Vespasianus en zijn zoon Titus. Zij arresteerden de priester en messianistische legeraanvoerder Josephus bar Matthias, die voorspelde dat Vespasianus en zijn zoon weldra keizer zouden worden en dat zij de beloofde messias bleken te zijn, in plaats van de verwachte joodse messias. Josephus werd geadopteerd aan het Flavische hof en nam de naam Flavius aan. Hij stelde zich nu op als 'bruggenbouwer' en hield hij zich bezig met het op vreedzame wijze propaganda bedrijven voor het jodendom.
Verwijzingen uit deze periode naar christenen betroffen waarschijnlijker joden. Zo is er een legende dat ene Flavia Domitilla, de eigenaresse van een landgoed, zich tot het christendom had bekeerd. Flavia Domitilla was familie van Vespasianus, Titus en hun opvolger Domitianus, en ze kende Josephus met grote waarschijnlijkheid persoonlijk. In het christendom is zij bekend als Sint Domitilla. Zij zou de vroege christenen toestemming hebben gegeven haar land als begraafplaats te gebruiken. Op dat landgoed zijn de vroegste catacomben te vinden.
Het met terugwerkende kracht heiligverklaren was een techniek uit een latere periode om het christendom terug te projecteren in de tijd, zodat het een oudere geschiedenis lijkt te hebben. Een andere christelijke heilige die zo'n bewerking had ondergaan was Helena, de moeder van Constantijn. In deel 1 was al te lezen dat zij is terug te voeren op de door Josephus Flavius beschreven Helena van Adiabene, de moeder van Izates (de Griekse spelling van de Perzische Yazat).

Crucifix van Rafaello, met aan weerszijden Sol en Luna, attributen uit de Mithrascultus, en twee engelen / Nikes, aankondigers van de overwinning. Vreedzame, ongevaarlijke messias.

'Christus' was de Griekse vertaling van messias, de 'gezalfde'. Het christendom is een vorm van messianisme die werd ontwikkeld aan het Flavische hof. Hier werd afstand gedaan van het voeren van heilige oorlog. Vele joden hadden ingezien dat ze met hun geweld niet tegen de Romeinen opgewassen waren en zichzelf in de wielen reden. Ze gooiden het nu over een andere boeg en rifepen de joden op zich te onderwerpen aan de duidelijk door god gezonden Romeinse overheerser. Het jodendom werd nu door reclame aan de man gebracht. De basis voor de vreedzame messias die zijn vijand de andere wang diende toe te keren en de keizer te geven wat de keizer toekomt werd hier geboren. Dat Christus van oorsprong niet zo vreedzaam en ongevaarlijk was, is nog te zien aan vele afbeeldingen van de kruisiging waarop Jezus wordt geflankeerd door Sol en Luna, overblijfselen van de cultus van de Sol Invictus of het mithra�sme, een andere Romeinse militaire cultus die in het christendom is opgegaan. In deel drie hierover meer, met afbeeldingen.
Sint Domitilla zou een familielid zijn van Vespasianus en Titus uit deze periode, maar door verwarring in de bronnen is niet duidelijk om welke Domitilla het precies gaat. Het is aannemelijker dat die weergaves niet kloppen. In de Kerkgeschiedenis boek III:18 van Eusebius van Caesarea is te lezen dat Flavia Domitilla de dochter van de zus van Clemens was. Daarom menen sommigen dat dit een andere Flavia Domitilla betreft. De talmoed vermeldt de bekering van Flavia Domitilla tot het jodendom, nadat ze contact zou hebben gehad met de rabbi Akiba ben Joseph. Deze zou echter pas wat later hebben geleefd, in de tijd van Simon bar Kochba, de aanvoerder van de laatste joodse opstand, die het joodse rijk naar de totale desctructie leidde. 'Bar Kochba' betekent 'zoon van een ster'. Het was een woordspeling op zijn naam die verwees naar de messianistische profetie van de ster. Na de desastreuse nederlaag werd ook wel bar Kozeba van zijn naam gemaakt, 'zoon van de teleurstelling'.

Orpheus en de dieren in de christelijke catacombe van Domitilla. Orpheus was teruggekeerd uit het land van de doden.

Flavia Domitilla was de eigenaar van de grond waarop de vroegste catacomben werden gebouwd, begraafplaatsen die volgens de traditionele uitleg speciaal voor de christenen waren bedoeld. Recenter onderzoek laat echter zien dat hier aanvankelijk joden werden begraven. De symboliek van de afbeeldingen uit de catacomben is vaak terug te voeren op Romeinse symboliek. Vooral de Flavi�rs spelen een aanwezige rol bij de catacomben. Aan het Flavische hof was in werkelijkheid geen sprake van christendom, maar van het joodse gedachtegoed zoals dat onder andere door de nieuwe joodse bruggenbouwer werd gepropageerd.
Josephus vermeldde zelf in een van zijn werken dat hij zich mocht verheugen in de bijzondere belangstelling van Domitia, de echtgenote van Domitianus, de broer en opvolger van Titus. Ook de vrouwen aan het Flavische hof waren de joodse apologeet gunstig gezind. Domitianus had het overigens minder op het jodendom begrepen.

Joseph Atwill stelt dat vanaf deze tijd de Flavische keizers zichzelf identificeerden met de christelijke messias, en dit beeld uitdroegen om het opstandige Judea in het gareel te houden. Veel vroege taferelen in de catacomben waren 'heidens' of hadden betrekking op de verering van de Flavische keizers. Zo zijn in de catacomben van Domitilla schilderingen te zien van eros-figuren met druiventrossen, een Romeins beeld met christelijke symbolen. De druif of de wijn die er van werd gemaakt werd opgevat als het bloed van Christus en is dus deel van de eucharistie. Deze symboliek hoorde vooral bij de cultus van Dionysos.

Briefwisseling van Plinius met de keizer Trajanus

Trajanus uit Xanten. Op zijn borstkleed een trophaeum waaraan de wapens van de overwonnen tegenstander hangen, en Victoria die hierop een laurierkrans plaats.

Als er vanuit wordt gegaan dat het christendom is verward met het messianisme, is de weerzin tegen de 'christenen' logischer. De 'christenvervolgingen' waar in christelijke kringen nogal eens over wordt gesproken hebben niet zozeer betrekking op christenen, want die bestonden toen nog niet, maar op 'messianisten', die weigerden de Romeinse wet te erkenden en voortdurend heilige opstanden ontketenden. Ook de vermelding door Plinius over christenen in Bythini�, in zijn brief aan de keizer Trajanus, kan betrekking hebben gehad op deze messianisten, omdat in de tijd van de keizer Trajanus het probleem met de joden heel actueel was. Juist in deze periode vonden belangrijke joodse opstanden plaats. Deze opstanden leidden tot grootscheepse Romeinse maatregelen. In de laatste jaren van de regering van Trajanus, de jaren 115-117 braken joodse opstanden uit in Cyrenaica, Alexandri� en Egypte, Syria en Irak en op Cyprus. Deze opstand, de tweede joodse opstand, staat bekend als de Kitosoorlog, naar de generaal die de opstand bloedig onderdrukte.
Traianus' opvolger Hadrianus maakte in 135 een definitief einde aan de joodse opstanden na de nederlaag van Simon bar Kochba. De joden werden uit Jeruzalem te verdreven, en Judea heette voortaan Syria Palestina. Jeruzalem was met de grond gelijk gemaakt, en werd nu een garnizoensplaats met de naam Colonia Aelia Capitolina, naar de familienaam Aelia van Hadrianus. Aelia of Ilia is nog steeds de naam voor Jeruzalem in de islamitische wereld. Op de plaats van de joodse tempel liet Hadrianus de tempel voor Jupiter Capitolinus bouwen. Volgens Eusebius liet hij bij de zuidelijke stadspoort, die leidde naar Bethlehem, een bronzen standbeeld van een varken bouwen, als teken van de joodse onderwerping aan de Romeinen.
Plinius vroeg zich af hoe hij moest handelen met betrekking tot het vervolgen van de christenen en onderzoeken (wat 'martelen' inhield) of ze strafbaar waren. Er verschenen anonieme lijsten waarin mensen werden aangegeven. Hij beschreef het als een gevaarlijke, bijgelovige sekte, waar heel veel mensen 'vatbaar' voor waren en die zich 'als een besmettelijke ziekte' door het oostelijke rijksdeel verspreidde. Maar veel van hen waren volgens hem ongevaarlijk. Anderen waren bereid de sekte af te zweren en in een gezamenlijk gebed de Romeinse goden te aanbidden. Het was hem niet duidelijk wat hij wel of niet moest straffen. De keizer Trajanus antwoordde dat mensen die zeiden het geloof niet aan te hangen of die anoniem waren aangegeven niet moesten worden vervolgd.

Tacitus

Ook Tacitus maakt in zijn Histori�n V:13 melding van de messianistische profetie. Het neerslaan van de opstand door de Flavische keizers vond plaats onder wonderbaarlijke, apocalyptische visioenen zoals heirscharen die streden in de hemelen, terwijl de tempel werd verlicht door een schitterende straling. Het geluid van bovennatuurlijke jammerklachten gaven aan dat de goden uit de tempel trokken. Het dramatische school er volgens Tacitus vooral in dat er in het oosten een heilige overtuiging bestond dat het oosten was voorbestemd om te triomferen en over de wereld te heersen onder de leiding van een heerser die uit Judea afkomstig zou zijn.

Op de achterzijde van deze munt van Justianus is een engel afgebeeld met labarum en wereldbol, symbolen van de wereldheerschappij - in handen van een Romeinse keizer.

De meerderheid der joden meenden op basis van de antieke geschriften dat de wereldheerschappij spoedig binnen bereik zou zijn. Deze voorspelling bleek echter op Vespasianus en Titus te slaan, maar het volk meende dat dit verheven lot op hen zelf betrekking had, en zelfs het grootste ongeluk dat ze hierdoor over zich afriepen kon hun ogen nog niet openen.
Op een munt van Justinianus uit de zesde eeuw is een engel afgebeeld met een labarum en wereldbol, met daarnaast de tekst Victoria Augusti, de 'overwinning van de keizer'. Het labarum, een militaire standaard met het monogram dat de beginletters van Christus zou vormen (chi-rho), mist de x. De wereldbol met het kruis verwijst naar de wereldheerschappij, zoals de joodse profetie later werd ge�nterpreteerd in handen van de Romeinse keizer. Victoria is niet langer een vrouwelijke aankondigster van de zege, maar een mannelijke engel. De Victoria / Nike of engel verkondigde het oorspronkelijke evangelie: de militaire triomfen van de keizer. Een bekend evangelie van dit type is het evangelion van Augustus, een lofzang op de overwinningen van de keizer Augustus. De teksten van een aantal inscripties zijn overgeleverd. In een Klein-Aziatische inscriptie van het jaar 15 na Chr. wordt de keizer gefeteerd als 'het grootste goed en de brenger van overweldigende weldaden'. Hij is de 'vader die alle mensen gelukkig maakt'.

Voor alle mensen is hij de heiland, die in zijn voorzienigheid hun hoop niet alleen in vervulling heeft doen gaan, maar zelfs heeft overtroffen; immers, er is vrede te land en ter zee, de steden leven op dankzij de zegeningen van eendracht, overvloed en eerbied voor de wet, en de oogst van al deze goede gaven wekt hoopvolle verwachtingen voor de toekomst en maakt ons tevreden met de dag van vandaag

In een andere Klein-Aziatische inscriptie, uit het jaar 9 voor chr., wordt de verjaardag van Augustus gecelebreerd in de volgende bewoordingen:

Deze dag heeft de wereld een ander aanzien gegeven. zij zou ten ondergang gedoemd zijn geweest, als zich niet in de man die vandaag geboren is, een voor alle mensen gemeenschappelijk heil had geopenbaard. Juist oordeelt wie in dit geboortefeest de grondslag ziet van zijn eigen bestaan en van al zijn levenskrachten. Eindelijk is de tijd voorbij dat men het moet betreuren ooit geboren te zijn. De voorzienigheid heeft deze man met dergelijke gaven begiftigd, dat zij hem aan ons en aan de komende generaties als heiland heeft gezonden. Twisten zal hij beslechten, alles met zijn heerlijkheid vervullen. De geboorte van de god heeft de wereld de daaruit voortvloeiende evangelia gebracht. Met zijn geboorte begint een nieuwe tijdrekening.

De overwonnen volken werden met deze blijde boodschap geconfronteerd en mochten vervolgens de keizer en het imperium vereren.
Tacitus groeide op tijdens het keizerschap van Nero en maakte in zijn jeugd de eerste joodse opstand en het beleg van Massada mee. Deze begon tijdens het keizerschap van Nero en eindigde met de overwinning van Judea door Titus in het jaar 70. Hij overleed in het laatste jaar van de tweede joodse opstand, 117. Hij schreef een paar keer over christenen. Hij noemde de terechtstelling door de procurator Pontius Pilatus tijdens Tiberius. Ook schreef hij over het oppakken van de christenen op beschuldiging van de brand van Rome in de tijd van Nero. Deze christenen waren waarschijnlijker joodse messianisten. Over de joden is Tacitus weinig enthousiast. Hij zegt onder andere: De Joden beschouwen alles als godslasterlijk wat voor ons heilig is; aan de andere kant staan zij alles toe wat wij immoreel vinden.

Josephus' erkenning van de keizer

Josephus Flavius, de joodse geschiedschrijver en messianistische strijder, kwam door persoonlijke ervaring tot de conclusie dat de ware messias een Romein was. Hij kwam tot het inzicht dat het messianisme tegen de oppermachtige Romeinen geen stand kon houden, maar in tegendeel desastreus zou zijn voor de joodse zaak. Het joodse geweld zorgde slechts voor wanorde, en het gevolg zou zijn dat de Romeinen hun land �n religie volledig zou uitroeien als het joodse volk zich zo bleef opstellen. Josephus, zelf priester �n legeraanvoerder, dus heilig strijder, werd na zijn nederlaag bij Jotapata gearresteerd en naar de keizer in Rome gebracht. Hij profeteerde dat Vespasianus binnenkort keizer zou zijn (Joodse Oorlogen, III:401), en zei dat bewezen was dat de nieuwe messias weliswaar uit Judea kwam, maar dat deze voorspelling betrekking had gehad op Vespasianus en de Romeinen, omdat Vespasianus na de onverwachte dood van Nero in Judea tot keizer werd gekroond.

Joodse Oorlogen VI:312-313: Wat hen echter het meest tot de oorlog heeft aangezet, was een dubbelzinnige orakelspreuk, die ook in de heilige boeken te vinden is. Volgens dat orakel zou in die tijd iemand uit hun land heerser over de wereld worden. Zij dachten dat dat iemand uit hun eigen volk zou zijn, en veel van hun wijze mannen zijn daardoor bij hun beoordeling op een dwaalspoor gebracht, terwijl het toch duidelijk was dat het orakel betrekking had op de heerschappij van Vespasianus, die immers in Judea tot koning is uitgeroepen.

Munt van Constantijn. Op de keerzijde een militaire standaard met het chirho-teken erop, een labarum. Het labarum staat op een slang als symbool voor de overwonnen vijanden, in het bijzonder op Judea. Daaronder geen Jezus zoals op latere afbeeldingen, maar de hoofden van Constantijn en zijn zoons.

Pas nadat het land veroverd was en de joden vernietigd, werd het bewijs van hun domheid geleverd, aldus Josephus, die zelf op tijd voor verdere domheid bewaard was gebleven.
Terwijl de tempel in brand stond, werd Titus, die de stad op de knie�n had gebracht, tot imperator uitgeroepen. Deze maakte nu een einde aan de privileges die de joden tot dan toe hadden gehad, omdat ze ondanks alle Romeinse welwillendheid zich als een stel ongetemde gifadders hun gif losgelaten hebben op hen die altijd het beste met hen voor hadden. De privileges van de joden werden opgeheven en de fiscus Judaicus werd ingevoerd, een speciale belasting voor de joden die werd betaald aan de Romeinse tempel.
De toespraak van Titus volgens Josephus stond bol van afkeuring jegens het ondankbare joodse volk. De gelijkstelling van de joden aan adders is ook te zien in de overwinning door de militaire Jezus van Ravenna, die staat op adders en een leeuw, als teken van zijn overwinning van Judea. Vooral Titus lag aan de basis van de christusfiguur, maar ook latere keizers identificeerden zich met de messias.

De keizer Julianus draagt een tropaeum over de schouder en voert een gevangene met zich mee.

Door sommigen die de relatie tussen keizercultus en christendom onderzoeken wordt Josephus in verband gebracht met Paulus, de apostel die eerst de heer vervolgde maar later zijn volgeling zou worden. De naam Flavius was de familienaam van de keizers Vespasianus en Titus, die Josephus kreeg omdat hij door hen werd geadopteerd. Zoals Flavius aanvankelijk streed tegen de Romeinen, maar later de strijd opgaf en de joden overhaalde zich aan de Romeinen te onderwerpen, bestreed Paulus het christendom, maar hield hij zich later bezig met het verspreiden ervan. Beiden hadden eerst een joodse naam, maar later een Romeinse. Ook is betoogd dat Josephus, die aanvankelijk Bar Mathias heette, de werkelijke Jozef van Arimathea was, omdat het verhaal over de drie gekruisigden en de kruisafname oorspronkelijk op Josephus betrekking had, zoals hij schreef in zijn autobiografie.
Het motief van het kruis kan ook worden geassocieerd met het tropaeum, een populair overwinningsteken dat de Romeinen van de Grieken hadden overgenomen. Het was een stok die op het slagveld werd geplaatst, waaraan de wapens van de overwonnenen werden gehangen.

Jezus afgebeeld in het paleis van de aartsbisschop in Ravenna: een Romeinse militair.

Op afbeeldingen is vaak te zien hoe dit tropaeum over de schouder wordt meegedragen, op dezelfde manier als de militaire Christus van Ravenna zijn kruis draagt (zie pagina 1). Deze militair staat op een slang en een leeuw, symbolen van de overwonnen vijanden. Dit wordt wel gezien als een verwijzing naar psalm 91:13, waarmee de keizer zichzelf identificeert met de bijbelse 'allerhoogste' die de leeuw en de slang vertrapt. Wilde dieren symboliseerden de vijand, en het overmeesteren ervan stond voor het herstel van de orde. Dit was een algemeen verspreid beeld. De Egyptische Ptolemee�n stelden hun vijanden voor als Seth, door de Grieken gelijkgesteld aan de slang Typhon. De god Horus werd staand op Seth in de gedaante van een wild dier afgebeeld, terwijl hij hem versloeg. De Ptolemee�n werden overigens als vreemde, Griekse bezetter van Egypte ook weer voorgesteld als Seth. In een orakel werd de hoop uitgesproken dat zij uit Egypte zouden worden verjaagd, een wens die ook door de Romeinen in vervulling werd gebracht. In de middeleeuwen kwam het motief van Christus die de beesten vertrapt, daarbij het kruis dragend als wapen of als tropaeum, vaker voor.
De Romeinen hadden de gewoonte (zoals andere heersers voor hen) om de goden en godsdiensten van de overwonnen volken over te nemen, maar ze aan te passen aan de verering van de Romeinen. De joden vereerden geen andere goden, maar kenden wel de mythische messias, een militante leider, waar hun hoop op was gevestigd. Bij de joden werd het messianisme de aangepaste variant voor de onderwerping aan Rome. Wie deze cultus precies heeft vormgegeven is onduidelijk. Wel is bekend dat Josephus Flavius niet de enige was die besloot het messianistische verzet op te geven en de Romeinen te accepteren als overwinnaar, althans zolang de joden geen kans hadden door de strijd te overwinnen. De joden zouden andere manieren gaan aanwenden om te zorgen dat hun religie overleefde.
Het feit dat de messias een victorieuze leider zou zijn en de manier waarop Josephus zich na zijn arrestatie afzet tegen dit messianisme maakt het erg onwaarschijnlijk dat hij in het zogenaamde Testimonium Flavionem werkelijk een obscure Jezus die zich notabene door de Romeinen heeft laten executeren heeft aangewezen als 'de messias'.

Paulus/Josephus en andere joodse 'bekeerlingen'

Josephus woonde sinds zijn 'bekering' in het keizerlijk paleis in Rome, en verdedigde de joodse religie niet langer door de heilige oorlog maar door vredige evangelisatie. Hij schreef daar zijn Joodse Oorlogen, maar ook de Joodse Oudheden, de oude geschiedenis van de joden, met als doel het jodendom uit te leggen op een manier die voor de Romeinen acceptabel was.
Ook andere joden gaven na de desastreuse afloop van de opstanden het advies met de Romeinen tot een verstandhouding te komen. In de midrasj en talmoed zijn meerdere uitspraken te vinden van rabbi's die zeiden dat je beter met de Romeinen kon samenleven in plaats van ze te bevechten. Na de verdrijving van de joden uit Jeruzalem in 135 zei de rabbi Jose bar Halafta dat de Romeinen en joden broeders waren. Ze waren Esau en Jakob. De Romeinen konden niet anders dan de wil uitvoeren van god. Ze waren het instrument om de joden te straffen voor hun gebrek aan eerbied voor god. Een van zijn uitspraken was: 'Wie de komst van de messias verkondigt, wie de geleerden en hun leerlingen afwijst, en de valse profeten en lasteraars, zij zullen geen deelnemen aan de wereld van de toekomst.' Deze 'fatwa' was gericht tegen de joodse onruststokers. Dit voorbeeld maakt duidelijk hoe de christenen met de messianisten worden ge�dentificeerd.
De afwijzing van het messianisme betekende overigens niet dat Jose bar Halafta 'integreerde' in de Romeinse cultuur, zoals Hadrianus het had bedacht om het joodse vraagstuk op te lossen. Hij bleef behoren tot een vorm van het joodse sektarisme en kwam diverse keren in problemen met de Romeinse heersers.

Het onderscheid tussen wat wij christenen noemen en messianisten is dat de christelijke messias een Romein bleek te zijn, die de aarde al had veroverd, een koninkrijk had gesticht en de keizer en de heilige 'vrede' (onderwerping) door het hele rijk liet vereren. De joodse messianisten 'wachtten' intussen op de komst van een gewelddadige messias om ze te verlossen, waarbij de een na de ander zichzelf tot messias uitriep en legertjes leidde. Het hoofdkenmerk van deze ware messias was dat hij voor de joden de strijd zou winnen en ze aan de wereldheerschappij zou brengen. Gewoonlijk kwam het echter neer op het aanrichten van chaos en ellende door mystieke vechtersbazen die de liefde voor de dood boven de realiteit stelden. Hoe groot hun aantal bij sommige opstanden ook was, van de Romeinen konden ze nooit winnen. Zij werden vervolgd, niet de christenen.
Na de arrestatie van Josephus was het niet afgelopen met het messianisme. Vespasianus nam het besluit korte metten te maken met de joodse opstandelingen, en ze waar ze zich ook bevonden uit te schakelen. De decurio Valerianus liep onderweg naar Tiberias 'een van de meest fanatieke opstandelingen' tegen het lijf, 'een zekere Jezus de zoon van Saphat of Sapphias, die aan het hoofd van het roversgespuis stond' (Joodse Oorlogen III:450). Zijn rooftocht tegen de Romeinen maakte de joodse burgers zo bang dat ze massaal uitliepen naar de Romeinen en Vespasianus en zijn mannen verwelkomden als 'verlosser' en 'weldoener'. Deze Jezus noemde Josephus een verrader, vanwege een gerucht dat Josephus het joodse volk zou willen uitleveren aan de Romeinen, en hitste het volk tegen hem op. Hij werd door Titus in een verschrikkelijk bloedbad verslagen bij het meer van Gennesar (III:468-531).

Islamitische messianistische profeet

Mohammed voert een leger aan, begeleid door engelen. Uitsnede uit de Jami'al-Tawarikh, ca 1315

Het messianisme was na het neerslaan van de grote opstand van 135 door Trajanus en verdrijven van de joden uit Jeruzalem nog lang niet uitgeroeid. Hier een voorbeeld uit de Doctrina Jacobi, dat dateert van het jaar 634, toen een leger Saracenen onder leiding van een messias Jeruzalem veroverde. Jakob, zelf een christelijke bekeerling, vermeldde in dit tractaat een brief van een joodse neef van hem, Abraham, die in Caesarea verbleef.

Toen de candidatus vermoord was door de Saracenen was ik in Caesarea, en nam de boot naar Sykamina. De mensen riepen: de candidatus is vermoord, en wij joden waren dol van vreugde. Ze zeiden dat de profeet was verschenen en dat hij kwam met de Saracenen, en dat hij de komst aankondigde van de gezalfde, de christus die werd verwacht. Toen ik bij Sykamina aankwam, hield ik een oude man aan die goed was ingewijd in de heilige teksten, en vroeg: wat kun je me vertellen over de profeet die is gekomen met de Saracenen? Hij antwoordde kreunend: Hij is vals, want profeten komen niet gewapend met het zwaard. [...]

Abraham ging verder op onderzoek uit, en kwam ook tot de conclusie dat het een 'valse profeet' betrof, die zich slechts bezighield met bloedvergieten en bovendien met de 'ongeloofwaardige bewering' kwam dat hij de sleutels tot het paradijs bezat. Uit de opmerking van deze Abraham blijkt dat een idee over gewelddadig messianisme nog altijd bestond, maar dat er ook andere opvattingen over profeten bestonden.
Deze messianistische Saracenenleider werd later vereenzelvigd met de profeet Mohammed, en voorgesteld als grondlegger van de islam. Het christendom kent daarentegen een eenmalige en vredige messias, die helemaal geen strijd had gevoerd of rijk had gesticht, maar wel het bewuste koningrijk aankondigde, en om die reden was gekruisigd. Dit christendom is in een latere tijd met terugwerkende kracht geprojecteerd op de messianisten uit de Romeinse tijd.

De joden geloofden dat god tijdelijk de macht gaf aan de Romeinen, maar deze ook weer zou afnemen. Dan zou de beloofde messias het volk naar de overwinning leiden. Tot die tijd zouden de joden tot een vreedzame manier van samenleven moeten komen. Dat doen de joden nu al zolang dat velen het zijn vergeten, hoewel er nog altijd messianistische joden bestaan. Dat de islam voorkomt uit dezelfde religie valt op door de vele voorbeelden die de lezer van nu bekend in de oren klinkt.
De rabbi Samuel bar Nahman werd in de derde eeuw geconfronteerd met de vraag of er aan de Romeinse overheersing ooit een einde zou komen. Hij antwoordde met een profetie uit het boek Jeremia, dat stelde dat Jakob zou terugkeren om de joden te verlossen en voorgoed af te rekenen met alle volkeren waaronder de joden 'verstrooid' zijn. De joden blijven dus wachten op hun messias, en tot vandaag dient er zich met enige regelmaat eentje aan.
In het christendom is dit geloof natuurlijk overgeleverd als het geloof in de dag des oordeels en de apocalyps. De moslims geloven nog altijd in de terugkeer van de Mahdi, gevolgd door Jezus, om de islam aan de definitieve wereldheerschappij te helpen en om de laatste dag te vieren. De Iraanse president Ahmadinejad is bezig met het treffen van grootschalige voorbereidingen voor de komst van de Mahdi. Het jihadisme, de vorm waarin het joodse messianisme voortleeft, is nog in veel islamitische landen aanwezig. De levendige wil om in de heilige oorlog te sterven werd bijvoorbeeld beschreven door Bernard-Henry L�vi in zijn boek over zijn zoektocht naar de moordenaar van Daniel Pearl in Pakistan. In een groot gebied in Azi� maken de jihadstrijders met hun ontelbare aanslagen het leven van de bevolking zuur op dezelfde manier zoals Josephus Flavius dit in zijn tweeduizend jaar oude boeken beschreef.

Morgen verder.

Een joods-romeins kerstkindje... Pax Romana en in de mensen een welbehagen

Thu, 23 Dec 2010 18:00:00 +0100

Jezus afgebeeld in het paleis van de aartsbisschop in Ravenna: een Romeinse militair, als overwinnaar van Judea, dat wordt gesymboliseerd door de slang en leeuw onder zijn voeten.

In het kader van de kerst maar weer eens aandacht voor de theorie�n dat het christendom de omgewerkte verering van de Romeinse keizer is. Bij tijd en wijlen zijn er mensen die het opvalt dat het evangelie en andere christelijke teksten erg lijken op de geschiedenis zoals die is weergegeven in de Romeinse teksten. Denk aan Carotta, die via vergelijking van Romeinse bronnen met het Marcus-evangelie betoogde dat Jezus eigenlijk Julius Caesar was, en aan de Amerikaan Joseph Atwill, wie na bestudering van de Joodse Oorlogen van Josephus Flavius de parallellen tussen Jezus en de latere keizer Titus was opgevallen.
Deze mensen staan niet alleen: Romeinen in de oudheid gingen hen voor. Het onverwachte hieraan is dat dat geen pacifistische messias betreft, maar een oorlogszuchtige. Een messias was per definitie geen diplomaat maar een heiligeoorlogvoerder die het joodse volk van de onderdrukker zou bevrijden, naar victories zou leidden en de wereldheerschappij zou brengen.
De bekendste persoon uit de oudheid die zei dat de door god gezonden strijder die de joden eigenlijk de Romeinse keizer was, was de geschiedschrijver Josephus Flavius, degene die de levensloop van Titus zodanig had beschreven dat hij parallel loopt aan de verwikkelingen van Jezus. Hij werd gearresteerd nadat het messianistische leger onder zijn leiding door de joden in de pan was gehakt. Daardoor begreep hij dat de messianistische verwachting verkeerd was uitgelegd, zo ongeveer als de voorspelling van het orakel van Delphi verkeerd was uitgelegd door Croesus, die het verkeerde machtige rijk te gronde richtte. In de Joodse Oorlogen (boek VI:312-313) noemt Josephus een orakelspreuk die beloofde dat iemand uit Judea heerser over het land zou worden. De joden meenden dat iemand uit hun eigen gelederen de macht na eeuwen van overheersing terug zou veroveren en probeerden de profetie in vervulling te brengen, "terwijl het toch zo duideijk was dat het orakel betrekking had op Vespasianus, die immers in Judea tot keizer was uitgeroepen".
Suetonius oordeelde hetzelfde. In het Leven van Vespasianus, in paragraaf 4-5, schrijft hij dat in het oosten zich een gerucht had verspreid dat iemand uit Judea zich van de wereldheerschappij meester zou maken. De joden betrokken de voorspelling op zichzelf, wat ze aanmoedigde om in opstand te komen. Maar het bleek om Vespasianus te gaan, wat ook uit vele andere profeties was gebleken. Tacitus schreef in zijn Histori�n 5.13 hetzelfde.

Gepacificeerde messias

Interview met Joe Atwill, die in Ceasar's Messiah betoogt dat de Flavische keizers een Romeinse Christus modelleerden op de messianistische beweging en de keizer Titus.

Het christendom is eigenlijk een soort gepacificeerd messianistisch jodendom. Het vindt zijn oorsprong in de opvatting dat de messias van het joodse geloof geen jood was, maar een Romein bleek te zijn. Het messianisme was rond het begin van onze jaartelling het geloof van de joden dat een 'messias' de joden zou bevrijden van hun onderdrukkers en vrede zou brengen. De messias was een heilige strijder met tevens een religieuze functie. Het geloof is te traceren tot in de Hellenistische tijd. Nadat Alexander de Grote deze regio had veroverd werd het Aramees, door de Perzen ingevoerd, vervangen door de Griekse taal en cultuur. Mogelijk werd in deze tijd tegen al die onderdrukkers een soort nieuw joods bewustzijn ontwikkeld, en het joodse volk werd opgezet tegen de voortdurende veroveraars. Er werd een 'joodse identiteit' gecre�erd, met een eigen geschiedenis en een mythe van het door god uitverkoren volk. De messias was een bijbels concept dat op verschillende manieren werd uitgelegd, maar nu essentieel betekenis kreeg voor het gewapende verzet. Instrumenteel in het tot standkomen van het messianistisch verzet waren de Makkabee�rs, een joodse heerserssfamilie die de controle over Judea verkreeg en de Hasmonese dynastie stichtte. Zij grepen de wapens toen ze door de Seleucidische heerser Antiochus IV Epiphanes werden gedwongen te offeren aan Zeus, wat door de joodse leider Mattathias Makkabeus werd geweigerd. Het was een militant geloof, dat leidde tot voortdurende opstanden van ad hoc 'verzetslegertjes' onder leiding van zelfverklaarde messiassen, plus nog een aantal grootschalige opstanden - een grote hinder voor de op vrede uitzijnde veroveraars �n voor joden die andere opvattingen hadden. In wezen was het de voorloper van het moderne islamitische jihadisme. De dynastie was aan de macht van 164 tot 63 v.o.j., het jaar dat de Romeinen onder Pompeius Jeruzalem innamen.

Sinds Pompeius en Julius Caesar was het gedaan met de Griekse heerschappij, en verschenen de Romeinen op het wereldtoneel. Pompeius was in 63 v.Chr. de eerste Romein die Jeruzalem binnenviel. Er waren voortdurend conflicten met de joodse bevolking. Zij hingen een sterk sektarische religie aan, die maakte dat ze de dood verkozen, niet alleen boven het Romeinse imperialisme, maar ook boven het 'besmet worden door vreemde invloeden'. Al eerder was hiervan de Makkabeese opstand tegen Antiochus het gevolg. Josephus Flavius noemt ook diverse voorbeelden van joden die de dood verkozen boven aannemen van Romeinse gewoontes, omdat hun religie het niet toestond. In boek 18, § 55-59, bespreekt hij hoe de stadhouder van Judea Pilatus (die inderdaad) de keizerbustes uit Caesarea, die behoorden tot de militaire veldtekens, in Jeruzalem had laten uitstallen. Daar de joodse wet het verbood om beelden te maken, demonstreerden groepen joden net zolang om ze weg te laten halen tot Pilatus er genoeg van kreeg. Hij nam plaats op zijn sprekerstribune en bedreigde de relschoppers met de dood. Daarop ontblootten de joden hun keel en zeiden dat ze liever stierven dan in strijd te handelen met hun wet. Toen gaf Pilatus het maar op en liet de beelden terugbrengen naar Caesarea. Een soortgelijk incident vond plaats tijdens joodse protesten tegen de aanleg van een waterleiding. In Monty Pythons Life of Brian is dit messianistisch oproer onnavolgbaar is geparodieerd.

Gevangen genomen joden en meegenomen tempelschatten op de triomfboog van Titus.

De joodse opstand van 66-70 v.o.j. werd onderdrukt door de aanvoerder Vespasianus. Zijn zoon Titus veroverde Jeruzalem, verwoestte de door Herodes gebouwde tempel, en voerde de tempelschatten naar Rome. Deze historische gebeurtenis is vastgelegd op zijn triomfboog, nu nog te zien op het Forum Romanum. Ook Josephus Flavius liep overigens mee in deze triomftocht; hij werd geshowd als krijgsgevangene. Op dat moment was zijn naam nog Joseph bar Mathias; hierna werd hij geadopteerd in de Flavische keizersdynastie van Vespasianus en Titus en nam hij hun naam aan. Hij leefde aan het keizerlijke hof en hield zich daar bezig met het op vredige wijze reclame maken voor het joodse geloof. Hij deed afstand van het messianisme, de 'joodse jihad', ongeveer zoals vele gevangengezette moderne jihadstrijders zich tegenwoordig afkeren van de jihad en oproepen tot vreedzame manieren om de islam te verspreiden. De voormalige heilige strijder stelde zich vanaf nu op als bruggenbouwer, de Tariq Ramadan van zijn tijd.

De tempelbelasting die de joden verplicht waren af te dragen, moest nu worden betaald aan de tempel voor Jupiter Capitolinus en de Romeinse keizer, voor wie een tempel werd gebouwd op de plaats van de verwoeste tempel van Herodes. De christelijke bijbel - niet de joodse - legitimeerde deze verplichting.
Het was precies onder deze tempel op de joodse Capitolijn waar Jupiter, Venus en de keizer werden vereerd dat volgens de christelijke mythologie Sint Helena, de moeder van Constantijn, drie eeuwen later het heilige kruis zou vinden, het bewijs dat hier Jezus was gekruisigd.

Helena vindt het ware kruis.

De legende dat Helena een christen zou zijn kan met Josephus in de hand onderuit worden gehaald. De wonderen en daden die aan de moeder van Constantijn zijn toegeschreven blijken in werkelijkheid te zijn overgenomen van Helena van Adiabene (Joodse Oudheden 20:2:17-53). Adiabene was een Parthisch rijk waarvan de hoofdstad bij Arbela aan de Eufraat lag. Dit is in het huidige Irak. In het verleden werd hier het heilige feest voor de Assyrische god Ashur gevierd, en nu, ten tijde van de islam, wordt dit feest hier nog altijd gevierd in de islamitische versie, Ashura.
Deze Helena bekeerde zich tot het jodendom, aldus Josephus, reisde naar Jeruzalem, waar ze de joodse tempel bezocht en de wonderen en goede daden verrichtte die later aan de moeder van Constantijn werden toegeschreven. Ook de talmoed vermeldt hoe Helena van Adiabene in Jeruzalem paleizen bouwde. Ze schonk graan en vijgen tijdens een hongersnood in Jeruzalem aan de bevolking, en haar zoon Izates (Yazat) steunde dit initiatief door de schenking van een grote som geld.
Dit speelde zich allemaal af in de tijd van de keizer Claudius. De latere Helena, de moeder van Constantijn, bekeerde zich tot het christendom, reisde eveneens naar Jeruzalem, gaf aan de armen, en bouwde twee kerken, zoals ondermeer te lezen is bij Eusebius van Caesarea. Volgens deze bronnen was de tempel voor Jupiter bovenop het graf van Jezus geplaatst. Helena liet deze afbreken en vond niet alleen het kruis waaraan Jezus was gestorven, maar ook de spijkers die erbij hoorden.
Sint Helena is een van vele voorbeelden die laten zien dat legendarische personages die 'sint' voor hun naam hebben in een latere tijd zijn 'gekerstend' en een mythische christelijke levensloop kregen toebedeeld, ter lering en stichting van het volk. Het is natuurlijk nog maar de vraag of Helena van Adiabene zich werkelijk tot het jodendom had bekeerd, zoals Josephus zei, want ook de joden kennen een rijke traditie van geschiedvervalsing. Zij bekeerden bijvoorbeeld Egyptische farao's posthuum tot het jodendom om hun eigen fictieve historische identiteit te ondersteunen met een eeuwenoude en achtenswaardige achtergrond. Maar in elk geval borduurden de christenen voort op deze oudere verhalen, en betreft de bekering van Helena niet een hele toevallige parallelle bekering met een andere bekeerde Helena.
Het is een mogelijkheid dat 'bekering tot het jodendom' gelijk werd gesteld aan 'bekering tot het messianisme', wat de werkelijke oorsprong van het christendom was. De verwarring tussen jodendom en christendom is dus niet heel groot. Toch zijn er essenti�le verschillen, waaronder het gegeven dat het messianisme onder het gezag van de joodse god viel, terwijl het christendom deel was van de Romeinse keizercultus en dus een vorm was van keizerverering.

Suetonius: Vespasianus was de door de joden verwachte verlosser

Een van de bronnen die vertelde dat de joodse messias een Romein was de historicus Suetonius, die in de tweede eeuw een biografie over de eerste twaalf keizers schreef. Hij werd geboren een jaar na de dood van Nero, en in het jaar dat Titus de joodse opstand neersloeg, het jaar 70. Hij had contact met Plinius in Bythini� tijdens de regering van Trajanus, die in die periode een briefwisseling met de keizer voerde over problemen met 'christenen' in deze regio. Hij schreef in de tijd van de keizers Trajanus en Hadrianus, de adoptiefkeizers die voorgoed een einde maakten aan de joodse opstanden. Trajanus sloeg de tweede joodse opstand neer in 115, tijdens de zogenaamde Kitos-oorlog, toen op diverse plaatsen joodse onlusten uitbraken.
In 135, na de opstand van Simon bar Kochba, verjoeg Hadrianus de joden definitief uit Jeruzalem en maakte er een Romeinse garnizoensplaats van, waar Jupiter (Iove) en de keizer werden vereerd. Suetonius vermeldde in zijn werk over de eerste twaalf keizers in het hoofdstuk over Vespasianus een 'oud en hardnekkig gerucht, verspreid door heel het oosten, dat mensen uit Judea zich meester zouden maken van de wereldheerschappij. Deze voorspelling betrokken de joden op zichzelf; het was een drijfveer voor hun opstand (Vespasianus 4). Maar het bleek een Romein te zijn die de oude profetie in vervulling bracht.

Profetische wondertekenen voor Vespasianus' keizerschap

Aangemoedigd door het misleidende orakel vermoordden de joden hun provinciebestuurder. Ze verdreven de consulaire goeverneur van Syrie en bemachtigden zijn legioensadelaar. Suetonius schreef hoe Vespasianus werd uitverkoren om de opstand te onderdrukken. Hij verscherpte de discipline van het leger en nam persoonlijk deel aan de strijd. Diverse tekens hadden al laten zien dat Vespasianus was voorbestemd om keizer te worden. Zo kreeg een aan Mars gewijde eik op het landgoed van de Flavi�rs takken toen moeder Vespasia beviel. Zijn vader Sabinus, die zich zich bezighield met het lezen van ingewanden, wist ook al wat er te gebeuren stond. Tijdens een bezoek aan het heiligdom van de god Baal op de berg Carmel in Libanon kreeg Vespasianus te horen dat alles wat hij maar wilde uit zou komen. En, vermeldt Suetonius, een van de joodse arrestanten, de legerleider en priester Josephus, die verstand had van droomuitleggingen, voorspelde Vespasianus en Titus dat hij binnen korte tijd door dezelfde persoon, maar dan als keizer, zou worden vrijgelaten (Vespasianus 5). Die voorspelling was nog een verstandige zet, want zo voorkwam Josephus dat hij zou worden ge�xecuteerd.

Romeinse symboliek in christelijke catacomben, of christelijke symboliek in Romeinse catacomben? Schildering van eros-figuren met druiventrossen, het bloed van christus, in de catacombe van Domitilla.

Toen Josephus' voorspelling ook nog uitkwam nadat Nero overleed terwijl hij als gevangene naar Rome werd vervoerd, was zijn kostje gekocht. Hij werd geadopteerd door de Flavische dynastie, die de grootste belangstelling toonde voor de joodse religie, die door Josephus nu op een vredige manier aan de man werd gebracht door hem beter aan de Romeinen uit te leggen, in dikke boeken die we nu nog kunnen lezen.
In deze positie van Josephus is ook de achtergrond te vinden voor enige legendes dat vrouwen uit deze dynastie tot het christendom waren bekeerd. Zo bestond er het verhaal dat Domitilla, een familielid van Vespasianus, tot het christendom was bekeerd. Flavia Domitilla Minor was de dochter van Vespasianus en zuster van Titus en zijn broer Domitianus, de laatste van de eerste twaalf keizers. Zij werd na haar dood vergoddelijkt als Diva Domitilla Augusta. Domitilla was ook de naam van de eerste echtgenote van Vespasianus. De oorsprong van de christelijke Domitilla gaat terug op een vage vermelding van Suetonius dat Domitianus zijn neef Flavius Clemens, de echtgenoot van Flavia Domitilla had laten ombrengen, op grond van een 'oppervlakkige verdenking' die niet nader werd genoemd. Bij Cassius Dio wordt deze verdenking explicieter genaamd; de beschuldiging was die van 'athe�sme', en hiermee werd gewoonlijk bedoeld dat mensen zich overgaven aan de joodse leefwijze.

Voor de ontknoping: morgen verder.

Athe�sten aller landen verenigt u

Sun, 19 Dec 2010 18:48:00 +0100

Athe�stisch Verbond.

Athe�sten zijn eigenlijk genoemd naar iets wat aan hen zou ontbreken, namelijk een geloof in god. Maar in werkelijkheid houden atheisten zich niet zo bezig met het bestaan van god. Athe�sten zijn bezig met de wereld op zichzelf en trekken daar conclusies uit. Dat is iets anders dan bij alles de vraag stellen: hoe kan ik dit of dat verklaren zonder god. Het woord 'athe�st' kun alleen verzinnen als je bent opgegroeid m�t een godsbesef. In het hoofd van de atheist komt het niet op. Maar wat zijn athe�sten dan wel, en wat voor belangen moeten ze verdedigen?

Wie god niet kent die mist iets.

Feiten, bewijzen en geloven

'Gelovig zijn' wordt een goede eigenschap gevonden. Wie zegt dat hij gelovig is, lijkt meteen al een goed en betrouwbaar mens. Maar de vraag is waar gelovigen dan in geloven. We denken soms aan een man met een grijze baard die vanaf een wolk de weersverschijnselen regelt en de gebeden verhoort. God zou de schepper zijn van de aarde, de mensen en het universum, en hij moet worden geprezen voor het leven dat hij ons heeft gegeven en de wereld die hij voor ons heeft geschapen.

Vele wetenschappers bestuderen tegenwoordig de natuurverschijnselen met steeds beter wordende waarnemingsinstrumenten, steeds betere methodes, hun theorie�n voortdurend blootstellend aan kritiek. Iedere keer weer blijkt dat de natuur het op eigen houtje afkan. Nog nooit zijn er bovennatuurlijke krachten en wonderen waargenomen. De bliksem, de regen, de zon en de maan, het leven, nergens is ooit de hand van god waargenomen, nooit is hij ergens nodig geweest, en nooit is er een plaatsje gevonden waar hij zijn werk had kunnen doen, zelfs niet tussen de gaten. Zelfs het universum is ge�ovolueerd.

De oorsprong van de wereld.

Een schepper, wat je je daar ook bij moet voorstellen, heeft nooit zomaar de hemellichamen en de aarde geschapen. Welk materiaal zou hij daarvoor ook gebruikt moeten hebben? De zware elementen en grote moleculen waar de moderne hemellichamen en het leven mee zijn samengesteld kwamen pas voor na een eerdere evolutionaire fase van het heelal, tijdens welke alleen de lichtste elementen waterstof en helium bestonden. Pas nadat de eerste sterren in dit vroege heelal door kernprocessen explodeerden, werden de grote elementen waaruit later complexere moleculen zijn gevormd het heelal in geslingerd. Hoe zou god uit het niets opeens aan die complexe moleculen zijn gekomen die nodig waren voor het vormen van de hemellichamen, de aarde en het leven?

Ethische bewijzen en de bewijslast

Op concrete vragen van deze orde volgt geen duidelijk antwoord. De discussie verschuift dan naar de stelling dat moord en doodslag allemaal is toegestaan als god niet bestaat - een god die notabene volgens zijn eigen boek zelf de grootste genocidepleger was en bepaalde dat iedereen die zich niet aan zijn wetten hield ter dood moest worden gebracht - een god dus die verantwoordelijk was voor het moorden door velen van zijn volgelingen.
Nog bonter, in plaats van dat wij antwoorden krijgen op de vragen wat die god dan is, en waaraan je kan zien dat hij bestaat, worden wij opgezadeld met de bewijslast. Wij moeten bewijzen dat dit onwaarneembare 'ding', waarvan we geen flauwe notie hebben wat de gelovige ermee bedoelt, en hij zelf ook niet, niet bestaat!

De bewijslast wordt dus gelegd bij degene die zich geen enkele voorstelling kan en wil maken van deze almachtige sprookjesfiguur, die de wereld zou hebben geschapen, in stand houdt, en de mensen controleert, straft en beloont voor hun doen en laten. Gelovigen zelf hoeven geen moeite te doen om hypotheses op te stellen over het wezen van de goden, en onderzoeksmethodes op te stellen om de aanwezigheid van hun god te meten of zijn werkwijze te bepalen. Een gelovige heeft zijn geloof, en dat is het bewijs. Degenen die zich liever richten op de materi�le wereld om de problemen van het bestaan op te lossen worden van 'ongeloof' beschuldigd, en moeten legitimeren hoe zij zich zomaar door het leven slaan zonder godsbesef.

Atheologie

Het woord 'atheist' is ooit in het leven geroepen door de aanhangers van bepaalde godsdiensten, die het aanhangers van andere godsdiensten verweten dat ze de offici�le goden afwezen. Later werd het doorgetrokken naar mensen die helemaal geen belangstelling hebben voor goden, alsof ze zich hier �berhaupt mee bezig houden.
Michel Onfray wijst er in zijn boek Atheologie op dat de term athe�sme werd gebruikt vanuit een �beledigend, oordelend perspectief� van gelovigen. Het is geen benoeming waarmee de ongelovige zichzelf kwalificeert. Het is een titel die wordt gekenmerkt door een afwezigheid - vanuit de perceptie natuurlijk van mensen die zelf wel bekend menen zijn met dit ontbrekende 'ding'. Het enige wat je van ongelovigen blijkbaar kan zeggen is dat ze iets missen. Dit staat in contrast met de begrippen waarop veel ongelovigen zich zelf karakteriseren, zoals bijvoorbeeld humanist, realist, vrijdenker, secularist, rationalist, materialist, positivist en andere namen die een positieve wereldbeschouwing impliceren.

Wie niet in de heersende god gelooft, is een athe�st, en dus immoreel, gelijk aan de duivel. De athe�st wordt gelijkgesteld aan de grote �tegenstrever�, het kwaad zelf, waartegen moet worden opgetreden.

Doelstelling van de atheologie: wetenschap zonder god

Als dit de achterliggende gedachte is van de karakterisering 'athe�st', zegt Onfray, moet het atheisme zich ook maar gaan bezighouden met het uitleggen waarom het geloof in goden verspilling is van tijd, talent en leven. Met andere woorden: als de 'atheisten' dan toch ter verantwoording worden geroepen voor hun ongeloof, moeten zij zich inderdaad maar gaan bezig houden met het doorprikken van de redeneerfouten van de godsdienstige theorieen en de historische fundering van de godsdiensten. Michel Onfray roept daarom op tot een 'atheologische wetenschap', die als doel heeft: het deconstrueren en ontmythologiseren van de godsdiensten, het ontmantelen van de theocratie en het formuleren van een nieuwe, post-christelijke ethiek.

De atheologie zet alle wetenschappelijke disciplines in om de godsdiensten te ontmaskeren en een maatschappijfilosofie te ontwikkelen die zich richt op het menselijk geluk en de ontwikkeling van mens en maatschappij, op een manier dat zowel het individu als de samenleving als geheel ervan kan profiteren. Ons doen en laten richt zich naar het nut en geluk van anderen, zonder te dreigen met hemel en hel na de dood om een bepaald, ongemotiveerd doen of laten af te dwingen.

Uitgangspunten van de atheologie zijn:

deconstructie van de monothe�stische godsdiensten
ontmythologisering van de joods/christelijke/islamitische traditie, en
ontmantelen van de theocratie en het uitwerken van een nieuwe, post-christelijke ethiek.

1) deconstructie van de monothe�stische godsdiensten

De 3 monothe�stische godsdiensten stammen af van dezelfde loot. Ondanks hun kern van onbuigzame wetten die de eenheid van godsdienst moet afdwingen, ontstaan er voortdurend schisma�s en nieuwe, even onbuigzame stromingen, die elkaar vanwege de verschilpunten eeuwig naar het leven staan. Die kern bestaat uit, Onfray samenvattend:

een berg van haatgevoelens die in de geschiedenis met geweld is opgelegd door mensen die beweren de vertolker van god te zijn.
een afkeer van intelligentie en de vrije rede, ten gunste van gehoorzaamheid en onderworpenheid aan een god die �alles� weet.
de dood verkiezen boven het leven, een denkbeeldig hiernamaals superieur achten aan het werkelijke leven op aarde.
afkeer van vrouwen en vrije seksualiteit

De vraag moet worden beantwoord waarom de massa zo gevoelig is voor de collectieve hysterie, leugens, fictie en mythen die boven de mens worden verheven.

ontmythologisering van de joods/christelijke/islamitische traditie

Beantwoord de vraag hoe een mythe wordt gefabriceerd bijvoorbeeld aan de hand van deconstructie van het christendom. Hoe ontstond het concept van ahistorische figuren als Jezus en Mohammed? Deconstrueer en ontmantel de verzinsels, maar beantwoord ook de vraag hoe de neurose zich over de wereld kon verspreiden

ontmantelen van de theocratie en het uitwerken van een nieuwe, postchristelijke ethiek

Deconstrueer de theocratie�n die een politiek uitvoeren van een zogenaamde god die zelf niet spreekt, maar die zich laat gelden via priesters en profeten en anderen die de woorden van god interpreteren en uitvoeren. Nadat zo helder geworden is hoe deze godsdienstige moraal ons ethisch besef heeft be�nvloed, begin dan met het uitwerken van een ethiek die vrij is van een moraal volgens welke de kwantiteit van het leven belangrijker is dan de kwaliteit, en die het eeuwig leven na de dood hoger acht dan het leven op aarde, en het lijden als middel tot loutering beschouwt in plaats van het te bestrijden.

Dit is zo'n uitnodigende strategie dat deze website het toepassen van de atheologie en het ter discussie stellen van Onfrays stellingen als subdoel heeft gesteld.

Geen centrale leer

'Athe�sme' is op zich geen beweging. Er is geen eigen centrale leer, geen dogma, er zijn geen geboden en verboden. Athe�sme is ook niet 'goed'. Het is gewoon een verzamelterm voor mensen en idee�n die zich niet bezighouden met goden en godsdiensten, maar met de wereld om ons heen. Voor de athe�st staat niet de zoektocht naar de goden in de alledaagse werkelijkheid centraal, maar de alledaagse werkelijkheid zelf.

Juist omdat athe�sten gewoonlijk een centrale leer afwijzen, zijn seculiere en humanistische opvattingen zo versnipperd dat ze amper tegenwicht kunnen bieden tegen (imperialistisch ingestelde) machten zoals de kerk en de islam, die wel even bepalen wat alle gelovigen geloven en vinden. Het athe�sme heeft geen zekerheden paraat, en twijfel aan de eeuwige geldigheid van opvattingen wordt niet verhuld. In het publieke debat walsen stromingen die uitgaan van onwankelbare dogma's over degenen heen die niet met absolute stelligheid hun kennis en waarden verdedigen. Daardoor lijkt soms de allang bewezen maar complexe evolutietheorie, die nog altijd niet aan vele ongeschoolde gelovigen kan worden uitgelegd, in het debat over 'god of wetenschap' soms zwakker te staan dan de anti-natuurlijke fabel van de god die de mens schiep uit klei.

Het athe�sme doet te weinig aan propaganda

Doordat het wereldbeeld zonder god niet speciaal wordt gepromoot, raakt het aandeel niet-religieuze, humanistische en seculier ingestelde bewegingen ondergesneeuwd door de fanatieke religieuze bewegingen die hun ideologie wel graag in de schijnwerpers zien staan.

Een voorbeeld van een gevolg van dit gebrek aan collectivistische geprofileerdheid was bijvoorbeeld dat de Nederlandse humanistische omroep zendtijd verloor aan een moslimomroep, die vergeleken bij het aantal moslims onevenredig veel zendtijd kreeg, terwijl het aantal seculieren, humanisten en atheisten in Nederland minstens tien keer zo groot is. De islam profileert zichzelf veel sterker en eist centrale aandacht op, ondanks het kleine aandeel moslims in Nederland. Het seculiere denken krijgt zodoende nauwelijks kans zichzelf te presenteren, vergeleken bij godsdiensten. Naast hun offici�le promotiekanalen ontvangen de godsdiensten voor de op zich seculiere staatstelevisie nog eens veel meer extra subsidie en zendtijd om reclame voor hun idee�n te maken dan seculiere groepen, om maar te zwijgen over mensen die een expliciet atheistisch gedachtegoed aanhangen.

In Nederland is dit al opmerkelijk, maar in veel landen waar de kerk meer invloed heeft op de bevolking, zoals in Polen en Griekenland, lijkt het of de kerk in samenwerking met de overheid onverholen de strijd aan het athe�sme heeft verklaard.

Individualisme is voor veel seculieren erg belangrijk. Maar misschien zou het verstandig zijn als athe�sten de krachten bundelen, en belangstelling ontwikkelen voor het historische aandeel van athe�sme in de ontwikkeling van onze maatschappij, gezamenlijk in discussie gaan over de betekenis en de rol van het athe�sme, en zich gaan bezighouden met het stimuleren van een athe�stische visie op de maatschappij. Vervolgens kan worden bekeken hoe die idee�n in de praktijk kunnen worden gebracht. Dat zou niet alleen op landelijk, maar ook op Europees of mondiaal niveau moeten plaatsvinden.

Athe�stisch evangelisme en dawa doen

Zo'n onderneming om je eigen geschiedenis op de voorgrond te plaatsen en jezelf te promoten dreigt in te gaan tegen het enige vage credo dat de atheist heeft: wij hebben geen credo, iedereen observeert zelf de wereld, en komt tot zijn eigen wereldbeeld.
Athe�sten die zich profileren krijgen regelmatig verwijten van ongelovigen die juist een hekel hebben aan de zendingsdrang en alwetendheid van de gelovigen. Zij beschouwen verdedigen van het athe�sme als precies dat domineegedrag waar ze niet mee willen worden geassocieerd. Maar we moeten toch iets doen, wil je niet het vermogen verliezen in het debat overeind te blijven tegen de retoriek van mensen die gewend zijn onbewezen en foute waarheden te verdedigen.

Eenheid en diversiteit: de kunst van het samenleven met andersdenkenden.

Het motto bij zo'n bundeling zou dan ook kunnen zijn: eenheid en diversiteit. Dat houdt in dat we niet uit een heilig boek oplepelen hoe het athe�sme de wereld dient te structureren, en hoe de athe�st zich dient te gedragen. Het houdt in dat we analyseren hoe de maatschappij werkt, en proberen te begrijpen hoe mensen met verschillende opvattingen op elkaar reageren. In plaats van taboes te vermijden of toe te geven aan kinderachtige gekwetste gevoelens en defensief gedrag moeten we de confrontatie met andersdenkenden aangaan, om op een volwassen manier over verschillende inzichten te leren praten.

We streven ernaar dat alle mensen, met hun verschillende aanleg en verlangens, een plaats in deze maatschappij kunnen vinden. Seculieren richten hun blik op de wereld en de mens, en willen zich niet laten leiden door wanen en euforische hoop.Maar daarbij moet rekening worden gehouden met andersdenkenden. Er moet worden voorkomen dat ongelovigen door het gebrek aan overeenstemming zo gefragmenteerd en als groep doelloos worden dat ze zich als 'schapen' door religieuze zeloten, die wel een missie hebben, laten overrompelen en verdrijven.
Een athe�stische eenheid wordt niet bereikt door elkaar bestrijdende opvattingen uit te bannen om als 'eenheid' samen te leven, volgens de collectivistische criteria van ��n taal, ��n volk, ��n godsdienst, ��n leider. Wij moeten streven naar een maatschappij die tegemoet komt aan de verschillende en wisselende behoeftes van ieder individu. Op die manier worden wantrouwen, frustratie en conflicten zoveel mogelijk voorkomen, en kunnen mensen zich zo goed mogelijk volgens hun eigen behoeftes ontplooien.

Creationistische toepassing tweede hoofdwet thermodynamica weerlegd

Thu, 16 Dec 2010 01:18:00 +0100

Bekijk deel 1 en deel 2 op Youtube.

Amazing Meetings zijn bijeenkomsten die worden georganiseerd door de James Randi Educational Foundation, dat zich richt tegen het bovennatuurlijke. Tijdens de meetings komen skeptici bijeen om door lezingen, demonstraties en workshops pseudowetenschap en paranormaal bedrog bloot te leggen. Hier wordt een lezing uit 2004 van stal gehaald waarin de chemicus Matthew Morgan uitlegt dat de tweede hoofdwet van de Thermodynamica door creationisten verkeerd wordt gebruikt om te betogen dat er geen evolutie kan hebben plaatsgevonden. Zijn doel: mensen beter bekend te maken met deze wet, zodat ze de foute redeneringen van creationisten kunnen weerleggen.

Matt Morgan: Mijn eerste ervaring met het debat tussen de evolutie en creationisme had ik op de universiteit. Ik ging naar een conferentie met een creationist en een wetenschapper. In die tijd was ik erg na�ef. Ik was niet op de hoogte van dit debat. Ik vond het wel opmerkelijk dat de presentatie werd gehouden in een kerk. De presentatie was een halve mijl van de universiteit. De universiteit organiseerde dit soort seminars voortdurend, en vele verschillende departementen zouden een evenement als dit sponsoren.
Tijdens de conferentie hoorde ik alle creationistische argumenten waar ik eerder over gelezen had. De man droeg een hoge kraag en een gehoornde bril en had een hele diepe stem. Hij kwam heel gezaghebbend over. Hij sprak over apen achter een typemachine, en ik dacht, dat lijkt niet te kloppen, maar ik ben geen statisticus, dus ik zal hem het voordeel van de twijfel geven. Toen sprak hij over gaten in het fossielenbestand, en ik dacht, dat klinkt ook niet goed, maar ik ben geen archeoloog, en ik neem aan dat de man weet waarover hij het heeft. En toen begon hij te praten over de tweede wet van de thermodynamica, en toen dacht ik, wacht even, hier heb ik verstand van, en deze man zit ernaast!
Toen ik van de universiteit afkwam begon ik hierover te lezen, en ik bleef maar lezen over die argumenten over de tweede wet van de thermodynamica. Het concept is eigenlijk niet zo moeilijk te begrijpen. We zullen het hier behandelen. Mijn doel is jullie in staat te stellen deze argumenten te weerleggen als je ze tegenkomt. Mensen die zich van deze argumenten bedienen zijn ofwel zelf verkeerd ingelicht, of ze verspreiden met opzet verkeerde informatie. En beide zijn ontoelaatbaar voor een academicus.

De tweede wet van de thermodynica wordt door sommige creationisten gebruikt om hun argumenten tegen de evolutie te ondersteunen. Op elke stap van de evolutie wordt de tweede wet toegepast: dit kan niet werken, dat kan niet werken.

Entropie en de vorming van eiwitmoleculen uit aminozuren

Het voorbeeld dat ik vandaag gebruik verwijst naar het spontane ontstaan van eiwitmoleculen door aminozuren. Ik ben geen biochemicus, ik ben een fysiochemicus, maar het gaat om de algemene stelling dat al die moleculen rondzweven en op een gegeven moment een enkele molecuul vormen, wat volgens de creationisten niet kan zijn gebeurd omdat de tweede wet dit niet zou toelaten. Maar ze hebben het mis.

Spontane processen vereisen een toename van chaos in het systeem. Oppervlakkig bekeken is dat juist, en van deze deze formulering maken de creationisten gebruik. Maar ze passen de regel verkeerd toe. De tweede hoofdwet van de thermodynamica wordt verkeerd toegepast, en er zijn meer mensen nodig om deze foute argumenten te weerleggen. Daarom wil ik uitleggen hoe je dit kan doen. Hier is een citaat van Jason Browning dat ik van het web heb geplukt:

Processen tijdens de overgang van een Big Bang naar een geordend universum, van leven naar niet leven, van eenvoudig leven naar hogere levensstructuren bevatten allemaal een enorme toename van complexiteit. Het is echter grondig bewezen dat als deze zaken aan zichzelf worden overgelaten ze altijd m�nder complex worden (verval), dus het tegengestelde van de evolutie vereist. Dit is formeel bekend als de Tweede Wet van de Thermodynamica. (Jason Browning)

Als je dit argument leest zonder op de hoogte te zijn van de bijzonderheden, ben je geneigd om te denken: deze man weet waar hij het over heeft. Maar de duivel schuilt in de details, zoals men zegt. Dus wat we moeten doen is de Tweede Wet vinden en teruggaan naar dit citaat om te bepalen waarom dit citaat niet klopt.

Definitie van de Tweede Hoofdwet van de Thermodynamica

De tweede wet kent een conditie die entropie wordt genoemd. Deze wordt weergegeven met het symbool S. Wetenschappers zijn er goed in om een observatie te doen met het gezonde verstand, zoals de 'mate van chaos' bepalen, en daar een getalswaarde aan toe tekennen. Dit kan je opzoeken in thermodynamische tabellen voor verschillende substanties. Met de mate van chaos wordt een getal geassocieerd. In een proces kunnen we de chaos voor en na het proces bepalen. Die verandering in de mate van entropie noemen we ΔS.

De definitie van de tweede hoofdwet luidt: De entropie in een ge�soleerd systeem neemt toe tijdens spontane verandering. (Atkins, Physical Chemistry, 7th edition, NY Freeman 2002, p92) Deze definitie is juist, maar de manier waarop hij door creationisten wordt gebruikt is fout. Entropie neemt toe, dat is prima. Wat we moeten onderzoeken is de vraag wat wordt bedoeld met een 'ge�soleerd systeem'. De creationisten stappen hier simpelweg overheen, terwijl het een heel belangrijk punt is.

Wat is een ge�soleerd systeem?

Een systeem is de verzameling van moleculen die we bestuderen. Dus bijvoorbeeld die aminozuren die ronddrijven in de oerzee. Komen ze samen in een enkel eiwitmolecuul of niet?
Een ge�soleerd systeem deelt noch materie noch energie met de omgeving. Het is er volledig van afgesneden. Het neemt geen hitte op en staat geen hitte af, het is helemaal ge�soleerd.
Deze situatie is heel moeilijk te bereiken, zelfs onder laboratoriumcondities. We gebruiken een apparaat dat we adiabatische bom calorimeter noemen (adiabatische processen zijn processen waarbij geen warmteuitwisseling tussen het systeem en de omgeving plaatsvindt) om een ge�soleerde toestand te simuleren. Dit is heel complex en erg duur. Ik zeg daarom dat de oerzee g��n ge�soleerd systeem was, en dat de aminozuren in de oerzee dus geen ge�soleerde systemen waren.

Ieder argument dat ons systeem behandelt als een ge�soleerd systeem deugt niet en moet worden verworpen.

Hier is een beter toepasbare definitie van de tweede hoofdwet: Een spontane reactie heeft een toename van de entropie in het universum tot gevolg.
Ook in dit geval moeten we weer defini�ren waar we het over hebben. 'Universum' klinkt als 'alles'. Maar in wetenschappelijke termen ziet de wet er zo uit:

ΔS_universum > 0 :

Delta S is groter dan nul: de entropie in het universum neemt toe.

Het universum is gedefinieerd als het systeem plus zijn omgeving

Het universum is gedefinieerd als het systeem (dus de moleculen die we onderzoeken) plus de omgeving. De omgeving is dat deel dat geen deel uitmaakt van ons systeem, maar waarmee interactie plaats kan vinden.
Dus de entropie van het universum is dus het systeem plus de omgeving.

ΔS_universum = ΔS_systeem + ΔS_omgeving.

En als het systeem en de omgeving toeneemt, is voldaan aan de tweede wet. Dus aan de tweede wet is voldaan als we zeggen: ΔS_systeem + ΔS_omgeving. (delta S van het systeem + delta S omgeving is groter dan nul.)

Ge�soleerd of gesloten systeem: interactie tussen het systeem en de omgeving

Een systeem kan open, gesloten of ge�soleerd zijn. Zoals ik hiervoor zei, in een ge�soleerd systeem vindt helemaal geen interactie plaats.
Een open systeem deelt materie en energie met de omgeving. Als we een chemische reactie in een open beker bewerkstellingen, spreken we van een 'open systeem'. Een gesloten systeem - wat eigenlijk geen goede naam is, omdat mensen ge�soleerd verwarren met gesloten - een gesloten systeem kan wel energie uitwisselen met de omgeving, maar geen materie. Dus een flacon met een dop erop is geen gesloten systeem. Dit kan hitte opnemen en afgeven, maar er kan geen materie in of uit.

Ik kom met een hypothetische situatie. Ik weet niets van de conditie van de oerzee, maar ik zal het een gesloten systeem noemen. We gaan er geen materie aan toevoegen en er geen materie uithalen, maar er kan wel uitwisseling van energie plaatsvinden. Dat is een redelijke veronderstelling.

Terwijl de aminozuren zich samenvoegen om een complexe eiwitmolecuul te vormen, neemt inderdaad de entropie van ons systeem af. We beginnen met een boel verschillende moleculen, we eindigen met ��n molecuul, en er is dus minder chaos.

ΔS_systeem < 0

Dat klopt helemaal. Maar als er geen interactie van warmte of arbeid plaatsvindt tussen ons systeem en de omgeving, wordt er nog steeds niet voldaan aan de tweede hoofdwet.

Nou deelde ik in het begin stukken elastiek uit. We krijgen nu een demonstratie die we doen met eerstejaars chemiestudenten. We nemen het elastiek, ons systeem. We kunnen het systeem meer geordend maken als we aan het elastiek trekken. De vezels in het elastiek komen dichter op elkaar te zitten of worden uitgestrekt. Het systeem is geordender als we het strak trekken. Houdt nu het elastiek tegen je bovenlip (de omgeving) trek snel, en vertel me of je een temperatuurverschil waarneemt op je lip. Je kan eraan trekken en het weer laten ontspannen. Ik hoop dat je merkt dat de temperatuur wat stijgt als je trekt en dat het wat koeler wordt als je het weer laat ontspannen.

Als er hitte vloeit van het systeem naar de omgeving: ΔS_omgeving > 0

Dus wat er gebeurt in dit speciale geval kan ook gebeuren met ons amonizurensysteem: als warmte van het systeem naar de omgeving vloeit, en warmte is dus de willekeurige beweging van moleculen, neemt de entropie van de omgeving toe. Delta S van de omgeving is dus groter dan 0.

Als de aminozuren zich samenvoegen om een eiwitmolecuul te vormen:
ΔS_systeem < 0

Als er hitte vloeit van het systeem naar de omgeving:
ΔS_omgeving > 0

Een ander argument komt voort uit de vraag wat we doen als we aan het elastiek trekken. We voegen dan arbeid toe aan het systeem. Er vindt interactie tussen het systeem en de omgeving plaats.
Dus als ΔS_systeem + ΔS_omgeving > 0, wordt voldaan aan de tweede hoofdwet.

Bevriezen van water

Een ander voorbeeld: vloeibaar water bevriest bij 0º celsius. Als het water in de vijver bevriest, wat gebeurt er dan met de entropie van ons systeem? Bij de overgang van een vloeibare stof naar een vaste stof neemt de entropie van het systeem af. Maar tijdens dit proces ontsnapt er warmte uit het water terwijl het ijs zich vormt, en de entropie van de omgeving neemt toe. Als de som groter is dan 0 wordt voldaan aan de tweede wet.

Hier zijn een paar veel voorkomende fouten die creationisten maken als ze proberen de tweede wet toe te passen.

Fouten van creationisten:

- Ze defini�ren de oerzee verkeerd als een ge�soleerd systeem. Het was geen ge�soleerd systeem.
- Ze defni�ren het universum verkeerd, omdat dit moet worden gedefinieerd als het systeem plus de omgeving, afhankelijk van welke definite van de tweede wet ze toepassen.
Ze negeren veranderingen in de mate van entropie in de omgeving van het systeem en het effect op het universum.

We gaan terug naar het citaat van Jason Browning uit het begin.

Processen tijdens de overgang van een Big Bang naar een geordend universum, van leven naar niet leven, van eenvoudig leven naar hogere levensstructuren bevatten allemaal een enorme toename van complexiteit. (Browning)

Wat is er complex? Het systeem? De omgeving? Het universum? Hij is hier vaag. Is hij met opzet vaag, of is het onwetendheid? Ik weet het niet.

Het is echter grondig bewezen dat als deze zaken aan zichzelf worden overgelaten ze altijd m�nder complex worden (verval), (Browning)

Wat voor 'zaken'? Dit is een ondeugdelijke definitie, en mensen slikken het, omdat ze de tweede hoofdwet niet kennen. Deze bewering is heel simplistisch en negeert essenti�le onderdelen van de tweede wet. Wat voor 'zaken'? Wat is er 'complex', het systeem, de omgeving, het universum? Als deze mensen een wetenschappelijke argumentatie voeren, moeten ze de wetenschap goed toepassen en hun termen defini�ren. ΔS_universum = ΔS_systeem + ΔS_omgeving
De entropie van het systeem kan afnemen zolang de ΔS_universum > 0.

Ik heb hier nog een citaat van ene Henry Morris.

Aangezien het uitgestrekte systeem van de hypothetisch evoluerende biosfeer als een ruimtetijdcontinu�m zowel een programma als een mechaniek lijkt te ontberen, wordt dit duidelijk uitgesloten door de tweede hoofdwet.

Nou weet ik dat het zondagochtend vroeg is, dus laat ik dit vertalen voor je er teveel achter gaat zoeken: blablablabla, dus dit wordt duidelijk uitgesloten door de tweede hoofdwet. Deze man zegt helemaal n�ets. Dit is uit de pseudowetenschappelijke mouw geschud. Zorg dat deze mensen hun termen defini�ren. Wetenschap is een rechtstreekse methode. Er moet geen mogelijkheid zijn om op het verkeerde pad te worden gestuurd, maar mensen blijven het proberen.

Om af te sluiten: de tweede wet van de thermodynamica bewijst niet dat complexe eiwitmoleculen spontaan worden gevormd uit aminozuren. Ik weet niet hoe dit in z'n werk is gegaan. Maar de tweede wet staat wel toe dat dit proces heeft plaatsgevonden.

Ieder wetenschappelijk argument dat wordt aangevoerd, moet juist zijn.

Complex leven zoals mensen bestaat omdat leven entropie genereert

Nog een filosofische aantekening die verwant is met de tweede wet. Evolutiesceptici zeggen vaak: mensen zitten ontzettend ingewikkeld in elkaar, er zijn complexe processen bij betrokken, hoe kan de tweede wet het toestaan dat we bestaan? Maar we bestaan niet om wat we zijn, maar om wat we doen. Wij zijn geordende systemen, maar we produceren chaos. Het proces van onze stofwisseling zet suiker en zuurstof om in kooldioxide en water, en we geven veel warmte af - er vindt dus stofwisseling plaats.
De chemische reactie laat zien hoe suiker en zuurstof worden omgezet in kooldioxide en water. Daarbij wordt veel warmte afgegeven, en de entropie van deze reactie is positief. Wij zijn dus entropiegenererende machines. Zolang wij entropie genereren, zullen we in staat zijn om te bestaan. En ik denk dat gegeven de hoeveelheid chaos die James Randi produceert, dat hij er voor eeuwig zal zijn.

Tenslotte nog een reactie op een publieksvraag: iemand weerlegde de stelling evolutie dat volgens de tweede wet helemaal niet mogelijk was met de vraag of de persoon die dit beweerde wel in sneeuwvlokken gelooft, want die hebben eveneens een duidelijk geordende structuur en worden spontaan gevormd.
Toelichting van Morgan over dit proces: in het geval van sneeuwvlokken ga je van een gas, waarin de mate van entropie hoog is, naar een vaste stof, dat heel geordend is. Wat gebeurt er met het systeem? Dit wordt meer geordend. Maar uit het gas komt warmte vrij terwijl het overgaat naar een vaste vorm, dus de entropie van de omgeving neemt toe. Dus de som van het systeem plus de omgeving is groter dan 0, en daarom is dit proces toegestaan.

Science Allah Carte: islamitische wetenschap

Wed, 15 Dec 2010 16:57:00 +0100

Islamitische wetenschap? Op het eerste gezicht lijkt dit net zo slecht bij elkaar te passen als Christelijke natuurkunde of joodse oceanografie. Maar is het mogelijk dat de islam een uitzondering vormt? Een populair element in dit kader was altijd de genoemde reeks historische prestaties van de islamitische wetenschap. Toen Ziauddin Sardar zijn gedachten over dit onderwerp publiceerde in de New Scientist, bijna een kwart eeuw geleden, kreeg zijn artikel niet de titel Can science come to islam?, maar Can science come back to islam?In de woorden van F.R. Rosenthal (The classical Heritage of islam): 'Islamitisch rationeel onderzoek is geheel afhankelijk van de klassieke oudheid... de islamitische beschaving zoals wij die kennen zou zonder de Griekse erfenis gewoon niet hebben bestaan'.

Ibn Warraq, schrijver van Why I am not a muslim, maakt duidelijk: "Islamitische wetenschap was gebaseerd op het werk van de oude Grieken, en de moslims waren belangrijk als de doorgevers van de Griekse (en Hindu) kennis die anders misschien verloren was gegaan' (Aristoteles, Plato, Galenus, Hippocrates, Archimedes, Euclides, Ptolomeus). En zelfs, 'de meeste vertalers ervan waren Christenen."Warraq schrijft: "Er bestaat een hardnekkige mythe dat de islam wetenschap aanmoedigde. Aanhangers van deze mythe citeren de koran en hadith [traditionele uitspraken van Mohammed] om hun punt te bewijzen: 'Zoek kennis, in China als het moet: de zoektocht naar kennis is verplicht voor elke moslim'. Dit is onzin, omdat de kennis die hier wordt verdedigd kennis over de religie is. De orthodoxie heeft altijd wantrouwend gestaan tegenover 'kennis omwille van de kennis', en ongeremd onderzoek wordt beschouwd als gevaarlijk voor het geloof... Alle wetenschappen die niet direct naar god leiden worden ervan beschuldigd zinloos te zijn."

'Zij die moorden, vinden niet dat ze een misdaad plegen,' zei Girija Shankar Jaiswal (een advocaat die vrouwelijke slachtoffers verdedigt). "Ze denken dat ze martelaars zijn. Ze vinden het niet erg om naar de gevangenis te gaan."

Al-Hasan ibn al-Haytham (Alhazen) was een van de grootste islamitische wetenschappers gedurende de middeleeuwen, en zijn Optiek heeft Kepler sterk be�nvloed. De Franse filoloog Ernest Renan schreef: "Een leerling van Maimonides, de Joodse filosoof, vertelde dat hij voor zaken in Baghdad was, toen de bibliotheek van een zekere filosoof (die overleed in 1214), daar af werd gebrand. De prediker die de uitvoering van deze veroordeling leidde, wierp eigenhandig een astronomisch werk van Ibn al-Haitham in de vlammen, nadat hij had verwezen naar tekening in dit werk van de bolvormige aarde, als een ongelukkig symbool van goddeloos athe�sme."

Dit brengt de negentiende-eeuwse Engelse politicus John Morley in de herinnering, als hij het leven van Voltaire bespreekt: "Terwijl men verplicht is de zon te aanbidden, is het zo goed als zeker een misdaad om de wetten van de hitte te onderzoeken."

In de twaalfde eeuw studeerde Averro�s medicijnen en filosofie, en zijn werk over Aristoteles gaf aanleiding tot de ontwikkeling van de inductieve, empirische wetenschap. Zijn beloning hiervoor was dat hij als ketter werd aangeklaagd, veroordeeld en verbannen. Toch wordt zijn naam vaak aangehaald als voorman van de islamitische wetenschapsgeschiedenis.

Renan dacht hier anders over: "Om de islam te bedanken voor het bestaan van Averro�s en vele andere gevierde denkers, die de helft van hun leven in de gevangenis doorbrachten, of gedwongen waren ondergedoken, in ongenade waren gevallen, wier boeken waren verbrand en wier geschriften onderdrukt door de theologische autoriteiten, is alsof aan de Inquisitie de ontdekkingen van Galileo worden toegeschreven, en de hele wetenschappelijke ontwikkeling die deze niet heeft kunnen tegenhouden."

Er bestaat ook een stroming die aanneemt dat de islamitische wetenschap is 'gekaapt' door de fundamentalisten, en dat alle problemen aan hen worden toegeschreven, om er zo vanaf te komen. Maar door de last van anti-wetenschap af te schuiven op een ge�soleerde groep van extreme fundamentalisten wordt de centrale kwestie ontweken. Taslima Nasreen ontving een bevel tot inhechtenisneming van de overheid in Bangladesh (vanwege 'het beledigen van religieuze gevoelens'), en heeft enige ervaring met officieel islamitisch ongenoegen. 'Ik zie geen enkel verschil tussen de islam en islamitische fundamentalisten,' zei ze. "...Ik moet dit zeggen, omdat bepaalde liberalen steeds de islam verdedigen en de fundamendalisten de schuld geven voor het veroorzaken van problemen.'

In de New Scientist (15 december 2001) zei Ziauddin Sardar: "E�n bepaalde studie, die was gesteund door de International Federation of Institutes of Advanced Studies (IFIAS) in Stockholm bracht islamitische wetenschappers en onderzoekers uit de hele wereld samen in seminars, gehouden tussen 1980 en 1983. Het onderzoek van de IFIAS, gepubliceerd als The touch of Midas, concludeerde dat het onderwerp van wetenschap en waarden binnen de islam moet worden behandeld binnen het kader van concepten dat de doelstellingen van een islamitische maatschappij vormgeven."

Sardar zei ook dat begin jaren '90 bij de verdedigers van islamitische wetenschap een verschuiving ontstond naar obscurantisme: "Men begon te argumenteren dat alle kennis, inclusief wetenschappelijke kennis, in de koran kon worden gevonden. Deze thesis kreeg een geweldige impuls van het goedgefinancierde Saudische project Wetenschappelijke wonderen in de Koran. Het project omvatte empirisch werk, waaronder vergelijken van koranverzen die betrekking hadden op astronomie en embryologie met de recentste ontdekkingen, en het populariseren via conferenties en seminars. Relativiteitstheorie, quantenmechanica, de big bang-theorie, embryologie - praktisch alles was 'ontdekt' in de koran."

Samenvattend: "Wetenschap wordt geen probleemoplossende onderneming of objectief onderzoek, maar een mystieke zoektocht om het Absolute te begrijpen. Vermoedens en hypotheses hebben geen werkelijke plaats; al het onderzoek moet ondergeschikt zijn aan de mystieke ervaring."

Noch is er enig zichtbaar vooruitzicht op de mogelijkheid van een gedrukte weergave van een open debat over het onderwerp. Het is een verlammende gedachte dat er geen enkel seculier Arabisch tijdschrift bestaat. In elk geval is het onwaarschijnlijk dat debatten die zich bezighouden met het concept van ketterij tot iets van waarde leiden.

"Het idee van het heilige is gewoon een van de conservatiefste opvattingen in welke cultuur dan ook, omdat het andere idee�n - onzekerheid, vooruitgang, verandering - wil criminaliseren." Dit zijn de woorden van Salman Rushdie in zijn Herber Reade Memorial-lezing in februari 1990, terwijl hij was ondergedoken in verband met de fatwa voor blasfemie.

Dit artikel is een vertaling van het artike Science Allah Carte, gepubliceerd op de website van Csicop.

Edward Current: Hallelujah (Christmas Sucks)

Sun, 12 Dec 2010 03:27:00 +0100

Hele aparte diabolis in musica in deze Handel-interpretatie van Edward Current en Steven Clark. Om alvast in de kerststemming te komen.

Hele aparte diabolis in musica in deze Handel-interpretatie van Edward Current en Steven Clark. Om alvast in de kerststemming te komen.
youtube

Femke Halsema zou vrijheid van godsdienstkritiek centraal moeten stellen

Mon, 11 Oct 2010 21:23:00 +0100

"Ons komt een taak toe om in het gepolariseerde debat dat wij nu kennen de godsdienstvrijheid te verdedigen," zei Femke Halsema zaterdag tijdens de conferentie Godsdienstvrijheid of vrij van godsdienst? in de Utrechtse Jacobikerk afgelopen zaterdag. Natuurlijk komt die taak GroenLinks niet vandaag voor het eerst toe. Deze lag al minstens te wachten sinds eind jaren tachtig, toen GL-politicus Mohammed Rabbae voorstelde De Duivelsverzen van Salman Rushdie via de democratische weg te verbieden in plaats van door een fatwa die opriep tot het vermoorden van de schrijver. Sindsdien hebben zich ontelbare gelegenheden voorgedaan die de linkse partijen hadden kunnen inspireren tot het verdedigen van de godsdienstvrijheid �n de godsdienstkritiek.

De oproep van Femke komt erg laat. Linkse partijen zijn inmiddels massaal verlaten, mede omdat de opvattingen van het volk over de massa-immigratie en door de islam veroorzaakte problemen die overal worden gesignaleerd werden afgedaan als populisme, onderbuikgevoelens en vreemdelingenhaat. De discussie werd taboe verklaard, en daarmee overgelaten aan anderen. Velen hebben inmiddels hun nek al uitgestoken, met allerlei vormen van demonisering als resultaat.

Godsdienstkritiek wekt emoties op

De polarisatie van het debat is niet in eerste instantie ontstaan door de opkomst van Wilders en zijn ruwe taal. De polarisatie ontstond doordat linkse politici de discussie over godsdienst en vrijheid van meningsuiting onderdrukten vanwege de woede die dit opwekte in bepaalde religieuze kringen.
Dit blijkt zelfs uit de inleiding van Halsema's toespraak: "Laat ik er maar geen geheim van maken dat ik dit een moeilijke toespraak vind. Spreken over godsdienstvrijheid en �kritiek is als het betreden van een smal en met prikkeldraad omzoomd pad. De gevoeligheden zijn groot � dikwijls spreek je over de diepste overtuigingen en meest persoonlijke emoties van mensen, boosheid ligt op de loer en ergernissen hopen zich snel op.

Maar boze emoties zijn in een vrije maatschappij geen reden om een discussie niet te voeren. De problemen die door religie worden veroorzaakt zijn groot, en een van de oorzaken zijn de psychische verdedigingsmechanisme die een confrontatie met de werkelijkheid belemmeren. Dat zijn ondermeer die 'gevoeligheden' waar elke criticus mee te maken krijgt. In het verleden werd vanuit het christendom met agressie en moordzucht gereageerd op iedere uiting die de dogma's aantastte. Maar dit is niet vanzelf overgegaan. Het kwam tot een einde omdat de kritiek bleef klinken, en bij een steeds groter publiek werd gehoord.

Femke Halsema lijkt kritisch over religies te willen zijn en tegelijk een schoon blazoen te willen houden. Dat zijn tegenstrijdige doelen. Wie kritisch is over religie en de fundamentele waarden ervan wil aanpakken krijgt bij voorbaat te maken met verdachtmakingen en karaktermoord. Hoe vriendelijk, beleefd en invoelend je het ook probeert, zodra je aangeeft de waarden van de islam discriminerend, gewelddadig, onderwerpend en in wetenschappelijk en historisch opzicht onjuist te vinden, word je ingedeeld in het hokje van onwetende, xenofobe, racistische, extreem-rechtse haatzaaier. Velen hebben dit genoegen tot hun verrassing al mogen smaken.

Halsema probeert dit lot misschien te ontlopen door te stellen dat religie een individueel recht is, en dat het collectief individuen dus niet mag dwingen bepaalde regels te volgen. Maar haar stelling strekt zich tegelijk twee richtingen uit: terwijl moslims hun dochters en zusters niet mogen dwingen hoofddoeken te dragen, mag de partij van Wilders moslimvrouwen niet dwingen ongesluierd als politieagente te werken. Wilders zal dan net zulke harde kritiek ten deel vallen als de fundamentalistische familieleden die hun dochters opvoeden met seksuele onderdrukking.

Godsdienstvrijheid en de scheiding tussen kerk en staat

Dat klinkt rechtvaardig, maar wat hier verloren gaat is het uitgangspunt van scheiding tussen kerk/geloof en staat. De hoofddoek staat bijvoorbeeld voor een fundamenteel ander rechtssysteem als het westerse. Iemand die een hoofddoek wenst te dragen geeft in feite aan het westerse rechtsysteem ondergeschikt te achten aan het islamitische systeem. Zulke mensen moeten worden geweerd uit instanties die burgers wettelijke bescherming moeten bieden. Je kan onderdrukking door familieleden helemaal niet gelijkstellen aan het streven religieuze uitingen te weren uit instanties die erop moeten toezien dat de wet wordt gehandhaafd.

Ook Halsema's streven om het recht van ouders te beschermen om hun kinderen te laten vormen op de religieuze school van hun keuze weerspreekt de vrijheid van het individu. Religieuze scholen zijn juist een vorm van collectivisme dat individuen onderwerpt. Zij voeden kinderen juist op met denkbeelden die religieuze discriminatie bevorderen. Zeker islamitische scholen leren kinderen de kunstmatige traditionele rolpatronen en seksuele onderdrukking aan.

De staat zou het financieren van deze vormen van religieus onderwijs juist volledig moeten afschaffen. De staat moet zorgen voor neutraal onderwijs dat is gericht op het aanleren van een zo breed mogelijk aantal vaardigheden en zo breed mogelijke kennis, waarin kinderen hun specifieke aard en talenten leren ontdekken. Religieus onderwijs kan in het kader van de godsdienstvrijheid daarnaast worden genoten, en kan worden gefinancierd door de religieuze instellingen zelf. Dat is in wezen niet anders dan allerlei hobby's en sporten die kinderen naast het normale onderwijs beoefenen en die een rol spelen in hun algemene ontwikkeling.

Vooral vrijheid van kritiek moet worden beschermd

Als de vrijheid van meningsuiting zelfs onder politici wordt geremd door angsten voor religieuze woede en gevoeligheden, zouden die politici als eerste moeten beseffen dat juist deze vrijheid moet worden beschermd tegen de druk die vanuit de religies wordt uitgeoefend. Niet de vrijheid van godsdienst moet door de overheid extra worden ondersteund, maar de vrijheid van godsdienstkritiek.

De oproep van Femke Halsema is een teken van progressie, maar progressief in de zin van vrije kritiek in een vrij land is het nog altijd niet echt. Zolang het nog niet wordt aangedurfd om zonder voorbehouden en concessies zekere religieuze uitgangspunten verantwoordelijk te stellen voor diverse maatschappelijke problemen is het blijkbaar nog steeds niet duidelijk waar de schoen wringt. Tot die tijd voelt een groot deel van seculier links zich politiek ontheemd.

Dit artikel is overgenomen van de website van het Atheistisch Verbond.